Sigara kalp krizi ve inme riskini 4 kata kadar çıkarıyor: Uzmanlar uyardı

Sigara kullanımı, kalp ve damar hastalıkları için tek başına en büyük önlenebilir risk faktörü konumunda. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Türk Kardiyoloji Derneği'nin bilimsel verilerine göre sigara içen bireylerde kalp krizi geçirme ve inme yaşama olasılığı, asla sigara içmemişlere kıyasla 2 ile 4 kat arasında artmaktadır.

Nasıl etkiliyor damarları?

Sigara dumanında bulunan 7 binden fazla kimyasal madde, damar iç tabakasını (endotelyum) hasarlayarak sertleşmeye ve tıkanmaya (ateroskleroz) yol açıyor. Nikotin kalp atımını hızlandırır, kan basıncını yükseltir; karbondioksit ise kanın oksijen taşıma kapasitesini düşürerek kalbin daha çok çaba sarf etmesine neden oluyor. Bu süreç tromböz (kan pıhtısı) oluşumunu tetikleyerek ani kalp krizini ve iskemik inmeyi hazırlıyor.

Türkiye tablosu: Yılda 85 bin hayat

TÜİK ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de yılda yaklaşık 85 bin kişi sigaraya bağlı hastalıklar sonucu hayatını kaybediyor. Bunların yarısından fazı kalp-damar hastalıklarından dolayı. 15 yaş üstü nüfusun yaklaşık %31'i günlük sigara içiyor; bu oran erkeklerde %44, kadınlarda %19 seviyelerinde. Pasif sigara maruziyeti de yılda binlerce ek ölümle ilişkilendiriliyor.

Bırakmanın faydaları saatler içinde başlıyor

Uzmanlar, sigarayı bırakmanın riski hızla düşürdüğünü vurguluyor. DSÖ verilerine göre son sigaradan itibaren:

• 20 dakika sonra: Nabız ve kan basıncı normale döner.
• 12 saat sonra: Kandaki karbondioksit seviyesi normale iner.
• 2-12 hafta içinde: Dolaşım iyileşir, akciğer işlevi artar.
• 1 yıl sonra: Koroner kalp hastalığı riski sigara içenin yarısına düşer.
• 5-15 yıl sonra: İnme riski sigara içmemiş birey seviyesine iner.
• 15 yıl sonra: Koroner kalp hastalığı riski asla içmemiş bireyle eşleşir.

Pasif sigara da katil

Ev veya iş yerinde duman maruziyeti olan pasif içicilerde kalp hastalığı riski %25-30, inme riski ise %20-30 artıyor. Çocuklarda bu maruz kalım astım, solunum yolu enfeksiyonları ve ani bebek ölüm sendromu riskini de yüklüyor.

Türk Kardiyoloji Derneği, sigara fiyatlarındaki vergi oranlarının artırılması, ambalajsız satış (plain packaging) ve kapalı alanlarda denetimlerin sıkılaştırılması gibi politikaların, toplum sağlığını korumanın en etkili yolu olduğunu kaydediyor.