Kış hastalıklarında ıhlamur-zencefil tehlikesi: Kan sulandırıcı kullananlar dikkat edilmeli

Kış aylarının gelmesiyle birlikte üst solunum yolu enfeksiyonları artarken, vatandaşlar ilaç yanında "doğal" yollarla bağışıklık güçlendirme arayışına girdi. Eczanelerde ve aktarlarda ıhlamur, zencefil, kuşburnu ve tarçın satışlarının sezonluk olarak yüzde 40-50 oranında arttığı gözlemlenirken, Sağlık Bakanlığı ve Türk Eczacılar Birliği'nin ortak uyarısı tek bir noktada toplanıyor: Bu bitkiler kan sulandırıcı (antikoagulan) ilaç kullanan hastalarda hayatını tehdit edecek düzeyde iç kanamaya neden olabiliyor.

Mekanizma: Trombosit fonksiyonunu baskılıyor

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayşe Kaya, yapılan fitoterapi çalışmalarına atıfta bulunarak, zencefilin ve ıhlamurun trombosit agregasyonunu (kan pıhtılaşmasını) engellediğini, bu etkisinin warfarin veya yeni nesil oral antikoagulanlar (NOAC) ile sinerjik olarak arttığını açıklıyor. "Hasta 'doğal bir çay' diyerek günde 3-4 fincan ıhlamur-zencefil içtiğinde, INR (Uluslararası Normalize Oranı) hedef aralığın çok üzerinde seyredebilir; bu da mide kanaması veya beyin kanaması riskini katlar," diye uyarıyor Kaya.

Tarçının da kumarin içeriği nedeniyle benzer bir etkisi varken, kuşburnu marmelatlarının yüksek şeker içerikli satışa sunulduğu ve diyetisyenlerin "C vitamini kaynağı diye kilo almaya ve kan şekerini dengeden çıkarmaya neden olur" uyarısı da gündemde. TÜSEB (Türkiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü) veri tabanında yer alan son sistematik derlemeler, efedra içeren bitkilerin hipertansiyon hastalarında kriz yapabileceğini, reyhan ve adaçayı gibi bitkilerin de böbrek hastalarında toksik etki gösterebileceğini vurguluyor.

Türk Eczacılar Birliği Başkanı Özkan Özkara, "Reçetesiz satılan bitkisel ürünler 'gıda takviyesi' statüsünde olduğu için ilaç etkileşim testlerinden geçmiyor. Kronik hastalık olan her hasta, içecek olarak bile düşündüğü bitkisel şurubu eczacıya sormadan kullanmamalı" diyerek, eczane bilgi sistemlerine entegre edilen 'Etkileşim Uyarı Modülü'ünün bu sezon aktif kullanıldığını belirtti.