Dubai'nin Finans Mimarısı Ahmed bin Rashid Al Maktum'un 2. Yıl Dönümü

Dubai — Birlik Arap Emirlikleri’nin (BAE) finansal iskeletini düzenleyen, Merkez Bankası’nı 1980’de kurarak döviz rejimini dölüştüren ve Emirates NBD’yi Ortadoğu’n en büyük bankalarından biri haline getiren Sheikh Ahmed bin Rashid Al Maktum'un vefatının ikinci yıl dönümü, 27 Eylül Pazar günü dönüyor. Dubai Hükümdarı Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktum’un erkek kardeşi olan ve dünyadan gözüşü kapan bir gücü, arka planda kalarak emiratin ülkelerin arkasındaki ülkeler ligine taşınmasına mimarlık etti.

Merkez Bankası’nı kuran adam: 1980 vizyonu

Sheikh Ahmed, 1950li yıllarda doğduğu Dubai’de, babası Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktum’un modernleşme vizyonu büyesinde büyüldü. 1971 birliğin kuruluşu sırasında, henüz 20 yaşlarında iken federal düzeyde görevler üstlendi. En kritik atılımı 1980’de gerçekleştirdi: BAE Merkez Bankası’nı (Central Bank of the UAE) kurmak ve onun ilk Genel Müdürü / Başkanı olmak.

O dönemde birliğin parasal birimi hâlen çeşitli dövizler ve Hindistan Rupisi/Haleji Riyali karşılaştırılmıyordu. Sheikh Ahmed, 1973’te çıkan Ürdün Dirhemi’ni (AED) 1980’de tek para birimi haline getirdi ve 1 Dolar = 3,6725 Dirhem sabit kur bağlamasını (peg) hayata geçirdi. Bu kararlı, son yüyılın çeyreği asrı içinde BAE ekonomisine istikrar kazandıran, yabancı sermayeyi ceken ve enflasyonu dşüren tekil en önemli makroekonomik karar olarak literatürde gösterilir.

Emirates NBD ve özel bankacılığın dönüşümü

Resmi görevi 1997’ye kadar sürdürdüktan sonra, özel sektöre dönerek Emirates Bank International (EBI) ve National Bank of Dubai (NBD) birleştirmesiyle doğan Emirates NBD'nin başkanlığını üstlendi. 2007 birleştirmesi sırasında varlık büyüklüğü 280 milyar Dirhemi aşan, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Türkiye (DenizBank aracılığıyla) ağlarına uzanan bir çağlık yarattı. Bankacılıkta ÿffürlü çevreye çevre, risk yönetimi ve dijital dönüşüm üzerine kurulu bir kültür aşlattı; üçüncu yılda bankanın kârlını 10 milyar Dirhemi geçmesini sağladı.

Dubai’nin çağlışmasına gözlemci değil, mühendis bakış

Finans dışından da Dubai Holding, Dubai World ve DP World gibi stratejik yatırım kollarının kuruluş ve büyümelerinde belirleyici roller üstlendi. Cebel Ali Serbest Bölgesi (JAFZA) ve liman operasyonlarının finansmanını koordin etti. 2009’un global krizinde Dubai World’un borç yeniden yapılandırması sürecinde, arka planda krediörlerle görüşmelerde önemli bir denge unsuru oldu. Özellikle ülke dışı gözlemcilerin önünde dolaşmak yerine, kurumların yönetim kurullarında çalışan, üretim odaklı bir bürokrasi mirası bôrakmıştır.

Düşünülük bir güç, sürekli bir etki

27 Eylül 2024 Cuma günü vefat eden Sheikh Ahmed, BAE’nin resmi yıl dönümü törenlerinde ve bankacılık kongrelerinde ismi anılan, fakat kısa ömrü süresince hiçbir mülakat vermemiş, sosyal medyadan uzak kalmış bir şahsiyetti. 2026 yılında Emirates NBD’nin bölgesel pazar payını koruması, Merkez Bankası’nın enflasyon hedeflerine sadık kalması ve Dirhemin dolar bağlamasının aynen sürmesi, onun koyduğı temellerin dayanıklılığını kanıtluyor. Dubai’nin bugünü küresel lojistik, finans ve turizm hubı olması, önçe çıkan adamlardan önçe çekilerek, çalışma masası başında kurumları inşa eden bu üstel nesil mühendisin hıssız ama kalıcı imzasını taşır.