Bu Hafta Gündemde Gıda Güvenliği: Kızılay, ABD Kıyması ve Türk Baharatları Geri Çağrıldı

Dünya genelinde gıda güvenliği denetimlerinde bu hafta ard arda gerçekleşen üç büyük geri çağırma (recall) kararı, ihracat pazarları ve tüketici masaları için kritik riskler işaret etti. İsviçre Federal Gıda Güvenliği ve Veteriner Ofisi (FSVO), ABD Tarım Bakanlığı (USDA) ve Singapur Gıda Ajansı (SFA) kaynaklı resmi uyarılara göre; maden suyu, kıyma ve baharat kategorilerinde satışa sunulan binlerce tonluk partiler, kimyasal ve mikrobiyolojik sınır değerleri aşıldığı için tüketime kapatıldı.

İsviçre'de Kızılay Maden Suyu: Bor Limiti Aşıldı

İsviçre yetkilileri, Türkiye'den ithal edilen ve "Kızılay" markasıyla satılan doğal maden sularının belirli parti numaralarında bor konsantrasyonunun, İsviçre ve AB mevzuatında tanımlı 1 mg/litre sınır değerini aştığını tespit etti. FSVO'nun resmi internet sitesinden yapılan açıklamada, ilgili partilerin perakende zincirlerinden kaldırıldığı ve tüketicilerin bu partileri tüketmemesi, satış noktalarına iade edebilecekleri belirtildi. Bor, doğal maden sularında jeolojik yapıdan dolayı bulunur; ancak uzun vadeli yüksek doz alımında böbrek fonksiyonları üzerinde risk oluşturabileceği için sıkı sınırlandırılır. Türkiye'de aynı markanın satışı ve içme suyu standartları (TS 266) ayrı bir mevzuatla denetlenmekte, ihracat ülkesinin standartlarına uygunluk şartı aranmaktadır.

ABD'de 23 Ton Kıymada EHEC (E. coli O157:H7) Riski

Amerika Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı Gıda Güvenliği ve Denetleme Hizmeti (FSIS), "Sınıf I" (sağlık için yüksek risk) seviyesinde bir uyarı yayımlayarak, tüketime sunulan yaklaşık 23 ton (yaklaşık 50 bin pound) kıymanın EHEC (Enterohemorajik E. coli) kontaminasyonu riski nedeniyle geri çağrıldığını duyurdu. USDA'nın paylaştığı bilgiye göre, ürünler belirli üretim tarihlerinde belirli tesislerde işlenmiş ve ulusal çapta dağıtım yapılmış. EHEC enfeksiyonu, sindirim sisteminde şiddetli kramp ve kanlı ishal yapabilmekle birlikte, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda böbrek yetmezliğine yol açan "Hemolitik Üremik Sendrom (HUS)" riski taşır. Yetkiler, tüketicilerin derin dondurucularını kontrol etmelerini, ilgili parti numaralı ürünleri atmalarını veya iade etmelerini önerdi.

Singapur'da Türk Baharatlarında Yetkisiz Renk Maddesi

Singapur Gıda Ajansı (SFA), Türkiye menşeli üç farklı baharat ürününde (biberiye, isot ve karabiber karışımları) Singapur Gıda Tüzüğü'ne göre kullanımı yasaklı Sudan I-IV ve/veya Para Kırmızısı (Rhodamine B) sentetik renk maddeleri tespit edildiği için geri çağırma kararı aldı. Bu maddeler, ürünün rengini canlandırmak amacıyla haksız kazanç sağlayıcı yollarla ilave edilen, kanserojen (kanser yapıcı) potansiyeli olan endüstriyel boy maddeleridir. SFA, ilgili ürünlerin raflardan kaldırıldığını, ithalçı firmaların geri çağırma süreçlerini başlattığını ve tüketicilerin bu partileri tüketmemesi gerektiğini kaydetti. Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı da ihracat denetimleri çerçevesinde ilgili firmalarla süreci takip etmekte.

Tüketici Ne Yapmalı? Parti Numarası Kilit

Bu üç olay da ortak bir gerçeği ortaya koyuyor: Geri çağırma kararları "marka bazlı" değil, "parti (lot) numarası bazlı" uygulanır. Aynı markanın diğer parti numaraları sorunsuz olabilir. Tüketicilerin elindeki ürünün ambalaj üzerindeki üretim tarihi, son kullanma tarihi (SKT) ve parti/kod numarasını, ilgili resmi kurum web sitelerinde (FSVO, USDA FSIS, SFA, Türkiye'de Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi - GEBİS) yayımlanan listelerle eşleştirmesi tek güvenli yoldur. Şüpheli bir ürün tüketildiyse ve şikayet varsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması ve durumun il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine veya 174 Alo Tarım hatından bildirilmesi gerekir.

Uzmanlar, global gıda tedarik zincirlerinin karmaşıklığının arttığı dönemde, resmi denetimlerin yanı sıra üreticilerin "HACCP" (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) sistemlerindeki izlenebilirlik (traceability) yetkinliklerinin hayati önemini vurguluyor. Bu haftaki olaylar, kimyasal kirleticiler (bor, sentetik boyalar) ile mikrobiyolojik tehlikelerin (EHEC) farklı coğrafyalarda eşzamanlı ortaya çıkabileceğinin, dolayısıyla uluslararası uyarı sistemlerinin (RASFF, INFOSAN) etkin koordinasyonunun vazgeçilmez olduğunu bir kez daha kanıtladı.