BTÜ'den fındık posasında devrim: Laboratuvarda %80 proteinli toz elde edildi

Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi'nde yürütülen TÜBİTAK destekli bir projede, fındık yağı üretiminin yan ürünü olan posadan laboratuvar koşullarında yüzde 80 protein içeriğine sahip toz elde edildi. Çalışma, yıllık 650-740 bin ton fındık üreten ve dünya üretiminin yüzde 70'ini karşılayan Türkiye'de, halen hayvan yemi olarak düşük katma değerle değerlendirilen bu atığın gıda endüstrisine yüksek proteinli hammadde olarak kazandırılmasını hedefliyor.

Atıktan değerli hammaddeye: Ekstraksiyon yoluyla protein konsantrasyonu

Proje koordinatörü Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, fındık yağı alındıktan sonra geriye kalan posanın doğal olarak yüzde 40-50 arası protein içerdiğini, bu oranın laboratuvarda uygulanan protein ekstraksiyon yöntemiyle önemli ölçüde artırılabildiğini açıkladı. Sarıcaoğlu, "Fındıktan elde edilen yağ geriye ciddi miktarda protein içeren posa bırakıyor. Biz bunu laboratuvar ortamında protein ekstraksiyonu gerçekleştirerek yüzde 40 protein içeren posayı yüzde 80 civarında protein içeriğine sahip toz hale getirebiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Hayvansal proteine ekonomik ve sürdürülebilir alternatif

Çalışma, bitkisel proteinlerin sindirilebilirliği ve biyoyararlanımı konusundaki bilimsel tartışmaları da ele alıyor. Hayvansal proteinlerin vücutta yüzde 85-90 oranında sindirilirken, bitkisel kaynaklı proteinlerin bu oranın altında kaldığı, ancak kimyasal yöntemler yerine fiziksel yöntemlerle yapısal değişiklikler yapılarak biyoyararlılığın artırılabileceği vurgulandı. Prof. Dr. Sarıcaoğlu, hayvansal protein üretiminin yüksek maliyetli, uzun süren ve doğal kaynak tüketen bir süreç olduğunu, bitkisel proteinlerin ise daha ekonomik ve ölçeklenebilir üretim imkanı sunduğunu kaydetti.

Vegan ve vejetaryen pazarına kapı aralıyor

Elde edilen yüksek proteinli fındık tozunun, hayvansal ürün tüketmeyen veya tüketemeyen kitleler için kritik bir alternatif oluşturacağı öngörülüyor. Proje ekibi, bitkisel proteinin yapısal özelliklerinin geliştirilerek fonksiyonel gıda bileşeni, protein takviyesi ve vegan ürün formülasyonlarında hammadde olarak kullanılabileceğini belirtiyor. BTÜ'de ayçiçeği ve fındık gibi yağ endüstrisi yan ürünleri üzerine yoğunlaşan çalışmalar, sürdürülebilir gıda sistemleri vizyonu içinde hızlandırılıyor.