Xi Jinping'in 2026 Hesapları: Trump'ın Silah Teklifi, Askeri Hatlar ve İç Politikadaki Daralma

Pekin — 28 Eylül 2026 Pazartesi günü, Çin'in üstün lideri Xi Jinping için stratejik bir kesişim noktası işaret ediyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminin dokuzuncu ayında, iki büyük güç arasındaki rekabet "yönetilen çatışma" kurgusundan çıkıp, sürpriz diplomatik hamleler ve askeri güvenlik tedbirleri içeren karmaşık bir yeni faz'a giriyor. Gündemin merkezinde, Washington'ın Pekin'e yönelik silahlanma teklifi, donmuş askeri iletişim kanallarının açılması ve Xi'nin içerdeki ekonomik zorluklarla başa çıkma çabası yer alıyor.

Trump'ın "Silah Diplomazisi" ve Perdue'un Görevi

Son haftalar diplomatık çevreleri meşgul eden en dikkat çekici gelişme, ABD Büyükelçisi David Perdue'un Zhongnanhai'deki görüşmeleridir. Diplometik kaynaklara göre Perdue, Trump'ın doğrudan talimatıyla Xi Jinping'e ABD yapımı silah sistemleri satın alıp almak istemediğini sordu. Teklif, yüzeyde ticari bir denge arayışı gibi görünse de, stratejik analistler bunu üç boyutlu bir tuzak olarak okuyor: ABD savunma sanayiinin kapasite kullanım oranını artırma, Rusya-Çin askeri işbirliğini test etme ve Tayvan Karmasıtı'nda "güç dengelemesi" argümanını zayıflatma.

Pekin'in ilk resmi tepkisi "daha önce de benzer teklifler reddedildi" yönünde genel bir ifadeyle sınırlı kaldı. Ancak arka planda, Merkez Askeri Komisyon (MAK) bünyesinde bu teklifin operasyonel riskleri ve bilgi güvenliği açığı oluşturup oluşturmadığı üzerine derinlemesine teknik incelemeler başlatıldığı biliniyor. Xi için bu teklifi kabul etmek, "stratejik özerklik" narratifiyle çelişirken; reddetmek de ABD'nin "Çin barış istemiyor" propagandasını beslemesi riski taşıyor.

Askeri Kriz Hattı: 2022'den Bu Yana İlk Somut Adım

Silah teklifinin gölgesinde, her iki tarafın Pentagon ve Çin Halkı Kurtuluş Ordu'su (HKKO) Genel Şubu arasında "Kriz İletişim Protokolü"nü yeniden canlandırmak için hızlandırılan görüşmeleri, gerginliğin kontrol altına alındığının en somut göstergesi. 2022 Ağustos'ta Nancy Pelosi'nin Tayvan ziyaretinden sonra Pekin'in tek taraflı olarak kestiği Deniz Güvenliği Müşavirleme Mekanizması (MMCA) ve Komutanlar Arası Sohbet Hatları, son iki haftada teknik seviyede test edildi.

Kaynaklara göre yeni mutabakat, "yanlışlıkla tetiklenebilecek bir çatışmayı önlemek" için theater (sahne) komutanlıkları seviyesine (Hind-Pasifik Komutanlığı - Doğu Sahil Askeri Bölgesi) inen bir hat öngörüyor. Bu, 2014'te imzalanan "Askeri Güven Güçlendirme Bildirgesi"nin ruhuna dönüş ama güncel siber ve uzay varlıklarını da kapsayacak şekilde genişletilmiş bir metin gerektiriyor. Anlaşma metninin paraflanması için Kasım 2026 APEC Zirvesi (Lima) veya G20 Zirvesi (Johannesburg) hedefleniyor.

İçeride "Ortak Zenginlik" Vizyonunun Sınavı

Dış politikadaki bu manevra kabiliyeti, Xi'nin iç politikadaki dayanıklılığına doğrudan bağlı. 20. Parti Kongresi'nden (Kasım 2022) bu yana süren üçüncü dönemde, "Ortak Zenginlik" kampanyası mülkiyet sektörü krizleri (Evergrande, Country Garden takipleri), gençlik işsizliğinin %20 bandında seyreder yapısallaşması ve tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) deflasyonist baskılar nedeniyle hedeflerinden sapıyor.

Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) verilerine göre 2026 yılı ikinci çeyrekte GSYH büyümesi resmi hedefin altındaki %4.7 seviyesine düştü. Bu tablo, Xi'nin "Yüksek Kaliteli Kalkınma" için şart koştuğu teknolojik özerklik (yonga, yapay zeka, kuantum) alanında ABD'nin "küçük bahçe, yüksek çit" stratejisinin (çip ihraç kontrolleri, yatırım yasakları) giderek daha etkili olmasından kaynaklanıyor. Pekin'in yanıtı, "Yeni Kalitatif Üretken Kuvvetler" (New Quality Productive Forces) sloganıyla devlet kaynaklı yatırımları (rekor düzeydeki özel tahviller) yönlendirmek olsa da, özel sektör güveninin hâlâ toparlanmaması risk faktörü bनी हुई.

Peng Liyuan Faktörü: Yumuşak Güçün Hesaplı Kullanımı

Bu gergin istikrar resminde, Birinci Kadın Peng Liyuan'ın son aylardaki diplomatik görünümleri dikkat çekiyor. Eylül başında Pekin'de düzenlenen "Asya Kültür İşbirliği Forumu"nda geleneksel Çin modası ile modern tasarımı birleştiren kıyafetlerle dikkat çeken Peng, afrikalı ve güney asyalı birinci kadınlarla yaptığı çift taraflı görüşmelerde "kültürel bağlar" vurgusu yaparak, Batı merkezli ittifaklara karşı "Küresel Güney" ekseninde bir alternatiflik imajı çizmeye çalıştı. Uzmanlar, Peng'in bu görünürlüğünün, Xi'nin sert güç politikalarının yarattığı algı sorununu dengelemek için kurumsallaşmış bir strateji olduğunu, rastgele bir durum olmadığını vurguluyor.

Gelecek Ayın Gündemi: Yönetilen Rekabetin Yeni Kuralları

Önümüzdeki haftalarda odaklanacak iki kritik milat var: Kasım başındaki ABD Kongre ara seçimleri (Trump'ın elini güçlendirebilir mi?) ve ortadaki APEC/G20 zirveleri. Xi Jinping için hedef, Trump'ın tahmin edilemezliğini "kurallı bir rekabet" çerçevesine hapsolmaktır. Silah teklifini reddederek stratejik özerkliliği korurken, askeri hatları açarak kaza riskini minimize etmek ve iç ekonomide "zaman kazanmak" için yapısal reformları (hukou sistemi, emeklilik yaşı, vergi reformu) gündeme getirmek, 2026 son çeyreğinin üç ana direği olacak. Dünya için mesaj net: Çatışma kaçınılmaz değil, ama işbirliği de eskisi gibi kolay değil.