Türkiye'de istilacı böcek alarmı: 680 ağaç türünü tehdit eden tür İstanbul'da tespit edildi

Türkiye'de son yıllarda yoğunlaştırılan fitosaniter denetimlerde, dünya çapında 680'in üzerinde ağaç türüne bulaşıp kuruma ve ölümüne neden olan Polyphagous Shot Hole Borer (PSHB) (Çok Yemli Delik Açan Böcek) türünün varlığı resmi olarak tespit edildi. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın koordineliğiyle yürütülen çalışmalarla, böceğin ana yayılım alanının İstanbul'un Belgrad Ormanları, şehriçi parkları ve bazı sahil şeritleri olduğu belirlendi.

Mantar simbiyozu ile öldürüyor

Güneydoğu Asya kökenli bu istilacı böcek (Euwallacea fornicatus sensu lato), ağaçların dokularına delik açarak içine Fusarium euwallaceae ve Graphium cinslerinden mantarları yerleştirir. Böcek bu mantarı besin kaynağı olarak kullanırken, mantar ağaçta damar tıkanıklığına yol açarak sul ve besin taşınımını engeller. Bu süreçte ağaçlar yaprak dökmesi, dallar kuruma ve sonunda tamamen kuruma (wilt) geçirerek ölüme ulaşır. Uzmanlar, türün kültür ağaçları (avokado, portakal, kavun), orman ağaçları (meşe, kestane, çam) ve şehriçi peyzaj ağaçları (platın, akasya, çınar) gibi geniş bir yelpazede konaklayabildiğini vurguluyor.

Karantina ve ergime yöntemi ile mücadele

Bakanlık ekipleri, tespit edilen odağın çevresinde karantina bölgesi ilan ederek, enfekte ağaçların kesim, şredder (parçalama) makineleriyle ergime ve yanma yöntemiyle imhasına başladı. OGM kaynakları, mücadelenin "erken tespit ve hızlı imha" stratejisiyle sürdüğünü, feromon tuzaklarının yaygınlaştırıldığını ve bölgedeki tüm konak ağaçlarının tarandığını kaydediyor. Bilim insanları ise türün Türkiye iklim koşullarına uyum sağlayıp sağlayamayacağının, özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarına doğru doğal yayılma riskinin değerlendirildiğini belirtiyor.

Vatandaşlar nereye başvurmalı?

Yetkili kurumlar, ağaç gövdelerinde tuzlama benzeri beyaz toz birikimleri (şeker volkanları), 1-2 mm lik delikler ani yaprak sararması veya dallar kuruması belirtileri gören vatandaşların, Alo 177 Orman Yardım Hattı veya "Ormanım" mobil uygulaması üzerinden bildirimde bulunmasını istedi. Özellikle İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Akdeniz kıyısı illerinde peyzajçıların ve bahçe sahiplerinin, kesilen ağaç malzemelerini karantina bölgesi dışına çıkarmaması konusunda sıkı uyarı yapıldı.