TasteAtlas Beyran'ı 'Dünyanın 2. En İyi Çorbası' Seçti: Gaziantep Ustaları 'Bu Çorba Değil, Yemektir' Dedi

Gaziantep — Dünyanın en kapsamlı lezzet haritalama platformu TasteAtlas, "Dünyanın 100 En İyi Çorbası" 2024/2025 listesini açıkladı. Listede Filipinlerin sinigang çorbası 4.8 puanla zirvede yer alırken, Gaziantep'in simgesi Beyran çorbası 4.7 puanla dünya ikinci sırasına oturdu. Ancak bu uluslararası onay, lezzetin doğası üzerine yerel ustalar arasında köklü bir tartışmayı yeniden alevlendirdi.

"12 Saat Pişen Bu Bir Çorba Değil, Ritüeldir"

Gaziantep Esnaf ve Sanatkarlar Odası (GESO) Yemekçiler Şubesi Başkanı Şahin Yağcı, TasteAtlas'ın sıralaması üzerine yaptığı açıklamada, Beyran'ın "çorba" tanımının yanıltıcı olduğunu vurguladı. "Beyran, kahvaltılık bir çorba değil; kuyruk yağı, pirinç, eti ve baharatlarıyla 12 saatin üzerinde ocakta durup, kendi buharında pişen, tabakta tam bir yemek niteliğinde bir besindir," diyen Yağcı, "Dünya buna çorba diye bakıyor, biz buna 'gün doğumu yemeği' diyoruz" ifadelerini kullandı.

Tarihi Süvari Çadırından Sofraya: Beyran'ın Kökeni

Beyran'ın kökeni, Osmanlı süvari birliklerinin (Beyran-ı Cedit) sabah namazından sonra yedikleri, günde bir kez pişirilen, yüksek enerjili "savaş çorbası"sına dayanır. Kelime anlamı olarak "dışarıdan gelen" veya "haber getiren" anlamlarına gelen Farsça kökenli "Beyran" ismi, askerlerin seferberlik haberini alıp yola çıkmadan önce midesini doldurduğu bu yemeğe atfedildi. Bugün Gaziantep'te hâlâ geçmişten gelen usulüne göre; gece yarısı ateşe konan kazanda kuyruk yağı eritilir, kemikli etler (genellikle kuzu boyun veya kuşbaşı) haşlanır, pirinç ilave edilip kapağı kapalı, kısık ateşte 12-14 saat pişirilir. Servis anında üzerine pul biber, tereyağı ve limon eklenir.

TasteAtlas Metodolojisi ve Diğer Türk Lezzetleri

TasteAtlas, puanlamasını kullanıcı oyları ve yemek eleştirmenleri puanlarının ağırlıklı ortalamasıyla yapar. Platformun "En İyi Çorba" listesinde Türkiye'den Beyran'ın yanı sıra Mercimek çorbası (18. sıra, 4.5 puan), Tarhana çorbası (23. sıra, 4.4 puan) ve Yayla çorbası (31. sıra, 4.3 puan) da yer alıyor. Ancak Beyran, listedeki tek "etli ve pirinçli" yapıda, tam besin değeri taşıyan girişimdir.

Coğrafi İşareti Koruması Altında

Beyran, 2017 yılında Türk Patent Enstitüsü tarafından "Gaziantep Beyran Çorbası" adıyla Coğrafi İşaret (CI) tescili almıştır. Tescil belgesine göre; orijinal Beyran sadece Gaziantep ili sınırları içinde, belirlenen yöntemle, yerel kuyruk yağı ve yerli kuzu eti kullanılarak üretilebilir. Bu koruma, lezzetin standartlaşmasını ve sahteciliklerin önlenmesini amaçlamaktadır.

Ustalar, TasteAtlas'ın bu sıralamasının Gaziantep mutfak kültürünün evrensel bir pazarlama aracı olacağını belirtirken, turistlerin "çorba" bekleyip "yemek"le karşılaşmasında yaşadıkları şaşkınlığın da birer kültür şoku olduğunu, hatta bu şokun lezzetin bir parçası haline geldiğini kaydediyorlar.