Operasyon Kudüs Selı: 7 Ekim'in Bölgeyi Değiştiren Etkileri ve Devam Eden Kriş

7 Ekim 2023 sabahı, HAMAS'ın İzzeddin el-Kassam Tugayları önderliğinde Filistin silahlı grupları tarafından "Operasyon Kudüs Selı" (Tufan el-Aksa) kod adıyla başlatılan çok boyutlu saldırı, İsrail-Filistin çatışmasının modern tarihinde bir dönüm noktası olarak kaydedildi. Saldırı, Gazze şeridini kuşatan askerî ve sivil yerleşim birimlerine, askeri üslara ve Nova müzik festivaline eşzamanlı roket atımları, kara-deniz-hava yoluyla şiddetli baskınlarla gerçekleştirildi.

Saldırının Ölçeği ve İlk Gelişmeler

Erken saatlerde başlayan operasyonda binlerce roket İsrail'in geniş coğrafyasına (Tel Aviv, Kudüs, Be'er Şeva, Ashdod dahil) atıldığı bildirildi. HAMAS mücadilleri, Gazze çevresindeki "güvenlik bariyerini" birden fazla noktadan aşıp İsrail controlleden 20'ye yakın yerleşim birimine (kibutz ve moşav) ve askeri karargahlara girdi. Nova festivalinde ve çevre yerleşimlerde yüzlerce sivilin hayatını kaybettiği, yaklaşık 250 kişinin (sivil ve asker) Gazze'ye rehin alındığı resmi rakamlarda yer alıyor. İsrail tarafındaki resmi ölü sayısı 1.200'ü bulduğu, binlercinin yaralandığı kaydediliyor.

İsrail'in Yanıtı: 'Demir Kılıç' ve Gazze Kuşatması

Saldırının birkaç saat sonra İsrail Güvenlik Kabinesi "savaş halini" ilan etti. İsrail Savunma Kuvvetleri (TSK) "Operasyon Demir Kılıç"ı başlatarak Gazze şeridine yoğun hava, kara ve denizlerden atışlar düzenledi. Kuzey Gazze'de yaşayan yüz binlerce sivile güneye doğru tahliye emri verildi. 9 Ekim'te Elektrik, su, yakıt ve gıda girişinin tamamen kesildiği "tam kuşatma" kararı alındı. Birleşmiş Miletler ve insan hakları örgütleri bu kararın uluslararası insani hukuk ihlali olabileceğini, toplu ceza teşkil edebileceğini vurguladı.

İnsani Tablo ve Sağlık Altyapısının Çöküşü

Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre (son güncelleme itibarıyla) çatışmalarda 40.000'in üzerinde Filistinli hayatını kaybetti, yaralı sayısı 90.000'i aştı. Ölü ve yaralıların %70'den fazlası kadın ve çocuk olduğu raporlanıyor. Bölgenin 36 hastanesinin 27'si hizmet dışı, kalanlar yakıt ve tıbbi malzeme eksikliğiyle mücadele ediyor. Birlikler Yönetim Kurulu (UNRWA) personelinden 200'den fazlası öldü. 2.3 milyonluk nüfusun neredeyse tamamı (1.9 milyon+) iç göçmen statüsüne itildi, barınma alanları kapasitenin çok üzerinde dolu.

Uluslararası Hukuk ve Adli Süreçler

Güvenlik Konseyi'nde ABD vetosu ile ateşkes çağrısı içeren tasarılar engellendi. Genel Kurul "insani ateşkes" ve "insani yardımların engellenmemesi" kararları aldı (yasama gücü yok). Güney Afrika, İsrail'i "soykırım suçlaması"yla Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) başvurdu; UAD 26 Ocak 2024'te geçici tedbirler kararıyla İsrail'e soykırıma engel olma yükümlülüğü hatırlattı. Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) Başsavcısı Karim Khan, hem İsrail yetkilileri (Netanyahu, Gallant) hem de HAMAS liderleri (Sinvar, Deif, Haniye) için tutuklama emirleri talep etti; süreç devam ediyor.

Bölgesel Yayılma Riski ve Diplomasisi

Kuzeyde Lübnan Hizbullah'ı ile İsrail arasında gündelik çarpışmalar, Yemen Huti grubunun Kızıldeniz ticaret rotalarına ve Eilat'a fırlatma/uçaksız araç gönderimleri, Irak ve Suriye'deki İran destekli grupların ABD üslerine saldırıları çatışmayı bölgesel bir konflagrasyona taşıma tehlikesi yaratıyor. ABD, bölgeye 항공모함 savaş grupları ve ek askerî varlıklar gönderdi. Katar, Mısır ve ABD aracılığıyla rehin takası/ateşkes müzakereeleri aylardır seyreder durumda; temel uyuşmazlıklar (kalıcı ateşkes, İsrail askerlerinin tam çekilmesi, Gazze yönetimi, rehinlerin hepsinin serbest bırakılması) hâlâ çözümsüz.

Operasyonun Adı ve Sembolİği

"Tufan el-Aksa" adı, HAMAS tarafından Kudüs'teki El-Aksa Camii'nin (Muslumanlar için üçüncü kutsal yer) statüsündeki değişim girişimlerine, Yahudilerin cami ahatesine girişlerine (İtidal/Tevkir), batı şeridindeki yerleşim genişlemesine ve Gazze blokajına karşı bir cevap olarak çerçevelendi. İsrail tarafında olayı "7 Ekim Katliamı" veya "Simhat Torah Saldırısı" olarak anıyor. Bu terminoloji farkı, çatışmanın anlatı savaşının da bir yansımasıdır.

Gelecek Senaryoları ve Belirsizlikler

Askeri hedefler (HAMAS'ın askeri ve idari yetkinliğinin yok edilmesi, rehinlerin kurtarılması) ile siyasi hedefler (Gazze'nin savaş sonrası yönetimi, Filistin Devleti yolu) arasındaki çelişki, İsrail'in stratejik derinliğini zora sokuyor. ABD "iki devlet çözümü" vurgusu yaparken, Netanyahu hükümeti buna karşı çıkıyor. Gazze'nin yenilenmesi için 10 yıl/50+ milyar dolar maliyet tahminleri yapılıyor. Bölgenin güvenlik mimarisi, enerji rotaları ve Abraham Anlaşmaları süreci kökten sorgulanıyor.