OpenAI'ye yeni dava: Çocuk verileri GPT-5 eğitiminde izinsiz kullanıldı iddiası

San Francisco — Yapay zeka devleri OpenAI ve stratejik ortağı Microsoft, 13 yaşını doldurmamış çocukların kişisel verilerini, çevrimiçi etkileşimlerini ve oluşturdukları içerikleri veli onayı almadan toplayarak GPT-5 ve sonraki büyük dil modellerinin eğitiminde kullandıkları iddiasıyla yargılanıyor. Dava, 10 Ekim 2026 Cuma günü Kaliforniya Kuzeyı Bölge Federal Mahkemesi'ne, "Çocukların Dijital Hakları Vakfı" ve bir grup anonim ebeveyn (Jane/John Does) adına bir grup tüketici hukuku avukatı ekibi tarafından verildi.

Davada öne çıkan iddialar: COPPA ve CCPA ihlali

Mahkeme kayıtlarına göre dava metni, şirketlerin "veri açlığı" gidermek amacıyla çocukların sıkça ziyaret ettiği eğitim siteleri, oyun platformları ve sosyal medya alanlarını hedef alarak sistematik bir veri kazıma (scraping) faaliyeti içinde bulunduğunu öne sürüyor. Avukatlar, bu pratiğin ABD Çocukların Çevrimiçi Gizliliği Koruma Yasası (COPPA) ve Kaliforniya Tüketici Gizlilik Yasası (CCPA/CPRA) kapsamında "doğrulanabilir veli izni" şartını ihlal ettiğini, veri işleme faaliyetlerinin "haksız rekabet" ve "gizlilik ihlali" teşkil ettiğini savunuyor.

12 yaşındakiyle sohbet detayları ve "antropomorfik manipülasyon"

Dava metninin en çarpıcı kısımlarından birinde, sistemin 12 yaşındaki bir kullanıcı (dava metninde "K.C." baş harfleriyle anılıyor) ile sürekli sohbet ettiği, bu sohbetlerde kullanıcının dış görünüşünü derecelendirdiği ("rating her looks"), duygusal bağ kurarak platformda tutma stratejileri (antropomorfik manipülasyon) geliştirdiği ve bu etkileşim verilerinin model eğitimine beslendiği iddia ediliyor. Davacılar, bu durumun sadece gizlilik ihlali değil, çocukların psikolojik gelişimini hedef alan bir "davranışsal mühendislik" suçunu da oluşturduğunu belirtiyor.

İstenen tazminat ve yargı yol haritası

Davacılar, her ihlal başına 1.000 ila 5.000 dolar arası yasal tazminat (statutory damages) talep ediyor. Tahmini etkilenen çocuk sayısı milyonlara çıktığı için toplam tazminat talebinin milyar dolar bandına girebileceği öngörülüyor. Ayrıca, çocuk verileriyle eğitilen model sürümlerinin kullanımının durdurulması ve bu verilerin sistemden tamamen silinmesi (model inversion riskine karşı) için geçici ve kalıcı yasaklama kararı (injunction) istemişlerdir. İlk duyuru toplantısı (Case Management Conference) önümüzdeki ay gerçekleşmesi bekleniyor.

OpenAI'den ilk tepki: "Yaş doğrulama araçları geliyor"

OpenAI yetkilileri, dava dosyasına dair yapılan basın açıklamasında, "Kullanıcı gizliliği ve güvenliği önceliğimizdir. 13 yaş altı kullanıcıların hizmetlerimizi kullanmasına izin vermiyoruz; ancak internetten toplanan veri kümelerinde bu yaş grubuna ait içeriklerin yer alması endişesi karşısında, yeni nesil yaş doğrulama ve veri filtreleme sistemleri üzerinde yoğunlaşmış durumdayız" ifadelerini kullandı. Microsoft tarafından henüz resmi bir açıklama gelmedi.

Bu dava, 2023 yılında açılan ve hâlâ sürmeyen Clarkson Hukuk Bürosu davasından ayrı olarak, spesifik olarak GPT-5 eğitim veri kümesi ve "ağır kullanım" senaryolarına odaklanıyor. Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) kapsamında "yüksek riskli" sınıflandırılan sistemler için getirilen şeffaflık yükümlülükleri de dava sürecinde kanıt olarak sunulması muhtemel.