Nepal'de Sel Felaketi: Ölü Sayısı 675'i Buldu, Kurtarma Çabaları Yoğunlaşıyor

Nepal'in başkenti Kathmandu ve çevre vadilerini saran tarihi monsun yağışları, son bir haftada ülkeyi 50 yıldır görülmeyen en büyük su felaketiyle yüz yüze getirdi. Resmi verilerine göre sel ve heyelanlarda hayatını kaybeden sayısı 675'i bulurken, onlarca kişi hâlâ kayıp listelerinde yer alıyor. Hava koşulları hafifledikçe kurtarma ekipleri uzak köylere ulaşabiliyor; ancak yıkılan yollar ve kopan iletişim hatları operasyonları ciddi oranda geciktiriyor.

Rekor yağış ve aniden gelen su basını

Son eylül sonu başlayan yağışlar, Kathmandu Vadisi'nde 24 saatte 323 milimetreye kadar ölçülerek meteoroloji kayıtlarını kırdı. Bagmati ve yanak nehirleri sahillerini aşıp binlerce evin zemin katlarını ve tamamen tek katlı çamur evleri su basına uğratırken, vadinin etrafındaki tepelik arazilerde binlerce heyelan tetiklendi. En ağır hasar gören bölgelerden biri olan Kavrepalanchok ilçesinde, bir okul binasının çökmesiyle altında kalan öğrenci ve öğretmenler de kurbanlar arasında yer aldı.

Kurtarmada askeri ve sivil ittifak

Nepal Ordusu, Silahli Polis Gücü ve Ulusal Araştırma Kurtarma Derneği (NARSD) koordineliğinde çalışan ekipler, helikopterlerle ulaşılamayan köylere kara yolu açmaya çalışıyor. Hükümet, etkilenen 45 ilde afet bölgesi ilan ederek uluslararası yardımı resmi olarak talep etti. Hindistan ve Çin'den gelen ilk yardım konvoyları, su arıtma cihazları, çadır ve gıda paketleriyle Kathmandu Havalimanı'na indirildi. Yerel sivil toplum örgütleri ise mahalle mahalle gıda dağıtım noktaları kurarak merkezi lojistiğin yetersiz kaldığı noktalarda devreye girdi.

Kaçakçılık ve güvenlik boşluğu gündeme geldi

Felaketin dördüncü gününde, evleri terk edilmek zorunda kalan mahallelerde hırsızlık ve yağmacılık iddiaları gündeme geldi. Polis kaynakları, boş kalan evlerden değerli eşya ve hatta demir çelik malzeme çaldıkları iddia edilen şüpheli gruplarla ilgili soruşturma başlattığını onayladı. Bu durum, mağdur vatandaşların acıyı paylaşırken güvenlik kaygısıyla deşarj olmalarına neden oldu; bazı mahallelerde sivil bekçilik grupları kuruldu.

Siyasi gerilim felaketin peşini bırakmıyor

Su basmasıyla mücadele sürerken Kathmandu sokaklarında siyasi gerilim de tırmandı. Eski Başbakan Madhav Kumar Nepal'in eşi, hükümetin afet yönetiminin yetersizliği ve korupsiyon iddialarıyla ilgili bir protesto sırasında yanarak can verdi. Olay, muhalefet partilerinin "yönetim felaketi" sloganıyla örgütlediği mitinglerde şiddetli çatışmalara yol açtı. Polis, su tohumacı gaz ve su toplu kullanarak kalabalıkları dağıttı; onlarca kişi gözaltına alındı. Bu gelişme, uluslararası gözlemcilerin "insani krizin siyasi bir krizle örtüşmesi" uyarısını tetikledi.

Kültürel miras ve altyapı hasarı hesaplanıyor

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Kathmandu Vadisi'ndeki tarihi tapınak ve stupa komplekserinden bir kısmı, nem ve temel kaymaları nedeniyle ciddi hasar aldı. Patan ve Bhaktapur kentlerindeki yüzyıllık ahşap yapılar suyun baskısına dayanamayıp çöktü. Altyapı bakımından; Kathmandu'yi Terai düzlüğüne ve Tibet sınırına bağlayan iki ana karayolu (Prithvi ve Arniko) birden fazla noktada heyelanla tamamen kesildi. Bu durum,hindistan'dan gelen petrol ve temel gıda ithalatını durdurup ülke geneline fiyat patlamalarına yol açtı.

Yeniden inşaat için uzun vadeli planlama çağrısı

Uzmanlar, felaketin sadece bir monsun aşırı yağışı sonucu olmadığını, planlı olmayan kentselleşme, nehir yataklarının daraltılması ve iklim değişimi etkilerinin birleşimiyle hazırlandığını vurguluyor. Hükümet, acil barınma ihtiyacını karşılamak için geçici konteyner kentleri kurma planı açıkladı; ancak jeolojik risk haritalarına dayalı kalıcı yerleşim politikasının olmaması, gelecekte benzer trajedilerin tekrarlanma riskini beraberinde getiriyor. Uluslararası para kuruluşları, yeniden inşaat için düşük faizli kredi paketleri sunma niyetini bildirdi; ancak şeffaflık mekanizmaları konusunda şartlar koyduğu söyleniyor.