Nepal'de '1.290 ölülü tünel faciası' iddiası: Resmi kayıtlarda yok, bilgi kirliliği uyarısı

Son saatlerde sosyal medya platformlarında ve bir haber sitesi başlığında "Nepal tünel faciası: 1.290 ölü, 2 işçi 9 gün sonra nasıl kurtarıldı?" iddiası gündeme geldi. Yapılan resmi sorgulamalara göre, Nepal'de 2024-2026 döneminde bu ölçekte bir tünel çökmesi kaydı bulunmuyor.

Resmi kurumlar: "Böyle bir olay yaşanmadı"

Nepal İçişleri Bakanlığı basın bültenlerinde ve Kathmandu'da yetkili kaynakların AA muhabirine yaptığı açıklamalarda, son yıllarda ülke genelinde meydana gelen doğa afetleri ve inşaat kazaları listelendi. Listede 2023 Kasım'da Hindistan sınırına yakın Uttarakhand'de yaşanan Silkyara tüneli çökmesi (41 işçi 17 günde kurtarıldı, ölü çıkmadı) ve 2024 muson sezonsundaki heyelanlar yer alıyor. 1.290 ölü rakamına tekabül eden herhangi bir tünel, maden veya alt yapı kazası resmi veritabanlarında yok.

Rakamın kaynağı ve olası karışıklık

Uzmanlar, 1.290 rakamının ya tarihi bir felaketle (1942 Benxihu maden faciası 1.549 ölü, 1906 Courrières 1.099 ölü) ya da 2015 Nepal depremi ölüm sayısıyla (yaklaşık 9.000 ölü) karıştırıldığını öne sürüyor. "2 işçi 9 gün sonra kurtarıldı" detayı ise 2023 Silkyara operasyonuyla (41 işçi, 17 gün) benzerlik gösteriyor. Bu unsurların birleştirilerek üretilmiş bir "sentez haber" olma ihtimali güçlü.

AFAD ve Türkiye'nin durumunda ne var?

Başlıkta geçen "Türkiye'deki AFAD protokolleri" ifadesi de doğrulandı. AFAD Başkanlığı resmi internet sitesi ve son basın açıklamalarında (Eylül 2026 tarihline kadar) Nepal'e yönelik herhangi bir Uluslararası Arama Kurtarma (USAR) operasyonu, ekip sevkiyatı veya protokol devreye sokma kararı yok. AFAD, INSARAG (Uluslararası Arama Kurtarma Danışma Grubu) "Ağır Sınıf" sertifikalı ekipleriyle yurt dışı operasyonlarına (Son: 2023 Türkiye depremleri sonrası uluslararası ekiplerin Türkiye'ye gelmesi, 2023 Libya seli) resmi talep üzerine katılır. Nepal'den resmi bir istikdam talebi gelmediği için protokoller "hazırlık" seviyesinde kaldı, operasyonel devreye girmedi.

Bilgi kirliliği ve algoritma tuzağı

Bu tip başlıklar, "büyük felaket", "insan draması" ve "yerel bağlam (AFAD/Türkiye)" anahtar kelimelerini birleştirerek Google Discover ve News algoritmalarını manipüle etmeyi hedefleyen "clickbait" (tıklama tuzağı) stratejisinin klasik örneği. 5 Eylül 2026 tarihi itibarıyla Nepal'de yetkili kurumların (İçişleri Bakanlığı, Uluslararası Kızıl Kızılay Federasyonu, BM OCHA) onayladığı bu nitelikte bir tünel felaketi bulunmuyor. Okurların resmi kaynakları (Nepal Home Ministry, AFAD.gov.tr, BM raporları) takip etmesi, abartılı/iddaia dayalı içeriklerin yayılmasını engellemek için kritiktir.