Nazilli'de Tarihi Keşif: Horasan Mezarlığı'nda 'Dünyada Bir İlk' İddiası

Aydın'ın Nazilli ilçesi Bozyurt Mahallesi'nde bulunan Horasan Mezarlığı'nda, 2026 yılı arkeolojik kazı sezonu 9 Haziran'da düzenlenen törenle başlatıldı. Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz'un bilimsel danışmanlığında yürütülen ve bu yıl itibarıyla Cumhurbaşkanlığı Kararnameli kazı statüsüne kavuşan çalışmalar, Anadolu'nun Türkleşme sürecine ve erken Türk yerleşimlerine ışık tutmayı hedefliyor.

Üç Farklı İnanç Bir Arada: Pagan, Hristiyan ve İslam

Yaklaşık 26 dönümlük alanda gerçekleştirilen araştırmalar, bölgenin çok katmanlı tarihini gözler önüne seriyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz, alanın dünyada benzerinin olmadığını iddia ederek şu bulguları paylaştı:

• Roma Dönemi: M.S. 185 yılına ait Heron formunda görkemli bir mezar anıtı.
• Erken Hristiyanlık: M.S. 4. ve 5. yüzyıllara tarihlenen Hipoje tipi mezar yapıları.
• Türk-İslam Dönemi: 13. yüzyıldan 20. yüzyıl başına kadar kesintisiz devam eden mezar taşları ve yerleşim izleri.

Ahi Zaviyeleri ve Türk Fetih Teşkilatı'nın İzleri

2026 yılı sezonunun ana hedefi, 2025 yılında izlerine rastlanan 14. yüzyıla ait Ahi Zaviyesi'nin tamamen gün yüzüne çıkarılması. Bölgenin fetih ve iskan sürecini belgeleyen kazılarda, Türk Fetih Teşkilatı'nın dört temel koluna (Anadolu Ahileri, Gazileri, Abdalları ve Bacıları) ait mezar taşlarının tamamına rastlanması bilim dünyası için kritik bir veri olarak değerlendiriliyor.

Dandalaz Savaşı ve Bölgesel Türkleşme

Nazilli Kaymakamı Huriye Küpeli Kan, mezarlığın stratejik önemine değinerek, 6 Haziran 1211 tarihinde gerçekleşen Dandalaz (Alaşehir/Antiokya) Savaşı sonrası bölgenin Türk iskanına açıldığını belirtti. Kaymakam Kan, başlangıçta zaviye alanı olan bölgenin zamanla mezarlığa dönüştüğünü ve 800 yıl önce Horasan'dan gelen ataların izlerini taşıdığını vurguladı.

"Hatta iddia ediyorum, belki de bu konuda tekiz. Başka bu kadar zengin mezarlara sahip olan bir kazı alanı var mıdır? Gelecek çalışmalarla bunu ispatlayacağız." - Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bursa Uludağ Üniversitesi desteğiyle sürdürülen çalışmalar, restorasyon projeleriyle birlikte bölgenin kültürel mirasını koruma altına almayı amaçlıyor.