Ksilitol Kalp Krizi ve İnme Riskini Artırıyor mu? Yeni Çalışma Uyardı

Cleveland Clinic araştırmacıları tarafından European Heart Journal'de yayımlanan kapsamlı çalışma, yaygın kullanılan şeker alkolü ksilitolün kan plaketlerini daha duyarlı hale getirerek tromboz, kalp krizi ve inme riskini önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koydu. Çalışma, ksilitolün "Genel Olarak Güvenli Tanınan" (GRAS) statüsünün ve yaygın tüketiminin yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde güçlü bir bilimsel delil oluşturuyor.

Nasıl bir mekanizma keşfedildi?

Dr. Stanley Hazen'in liderliğinde yapılan çalışma, 3.000'in üzerinde hastadan elde edilen kan örneklerinde doğal olarak yüksek ksilitol seviyesinin, üç yıl içinde büyük avasküler kardiyovasküler olayları (MACE: kalp krizi, inme, ölüm) yaşama riski ile güçlü bir ilişki gösterdiğini belgeler. Laboratuvar testlerinde ve fare modellerinde ksilitolün, plaketlerin aktivasyon eşiğini düşürdüğü, yani kan damarlarında istenmeyen trombüs (koagül) oluşumunu kolaylaştırdığı gözlendi.

Sağlıklı gönüllülerde akut test sonuçları

Araştırmacılar, sağlıklı gönüllülere ksilitol içeren standart bir içecek (30 gram ksilitol) verdiklerinde, kan plazma ksilitol konsantrasyonunun 1000 katına çıktığını ve bu pik seviyede plaket reaktivitesinin aniden arttığını tespit etti. Bu etki, glikoz veya fruktoz alımında gözlenmedi. Bu bulgu, tek bir porsiyon "şekersiz" ürününün bile trombotik potansiyeli oluşturabileceğini işaret ediyor.

Eritritol örneği ve düzenleyici boşluk

Bu çalışma, aynı ekibin 2023'te eritritol için yayınladığı benzer bulguları takip ediyor. Her iki şeker alkolü de FDA ve AB tarafından "güvenli" listesinde yer almakta ve paketleme üzerinde günlük alım limiti (ADI) belirtilmeksizin serbestçe kullanılmaktadır. Uzmanlar, mevcut güvenlik testlerinin kronik trombotik riski ölçmediğini, sadece toksisiteye odaklandığını vurguluyor.

Tüketiciler ne yapmalı?

Diabet hastaları ve obezite ile mücadele edenler için ksilitol hâlâ şekere göre daha düşük glisemik indeksli bir alternatif olsa da, kalp-damar hastalığı riski taşıyan bireylerde (hipertansiyon, diyabet, önceki olay geçmişi) sık ve yüksek dozlu tüketim riskli olabilir. Diyetisyenler, "doğal" etiketiyle satılan paketli gıdalardaki ksilitol miktarının takip edilmesinin zorluğuna dikkat çekerek, meyve/sébze tabanlı beslenmeyi ve ölçülü tüketimi öneriyor.