Kışa Hazırlık: COVID, Grip ve RSV Aşları için Güncel Öneriler Belli Oldu

Solunum yolu enfeksiyonlerinin arttığı kış mevsimine haftalar kala, Türkiye'de ve dünya çapında COVID-19, sezonal grip ve Respiratuar Sinsitiyal Virüs (RSV) için güncellenen aşı önerileri resmi kaynaklar tarafından açıklandı. Bilim Kurulu ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu sezon üç virüse karşı korumanın en etkili yolu, risk gruplarının doğru zamanlamada ve uygun formülasyonla aşıltırılmasıdır.

COVID-19: Güncellenen Monovalent Aşlar Ön Planda

2026-2027 sezonu için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ABD CDC'si, JN.1 ana hatından türeyen KP.2 ve KP.3 alt varyantları hedef alan monovalent (tek valent) aşı formülasyonlarını öneriyor. Türkiye'de de mRNA (Biontech/Pfizer, Moderna) ve protein alt birimi (Novavax, Turkovac) platformlarında bu yeni formülasyonlar kullanıma sunuluyor.

Öncelik sırası değişmedi: 65 yaş üstü, immün yetmezliği olanlar, kronik hastalıkları (kalp, akciğer, diyabet, böbrek) olanlar, gebeler ve sağlık çalışanları. Bu gruplar için aşılama ücretsizdir. Son doz veya enfeksiyondan en az 3-6 ay geçenlerde yenileyici doz önerilmektedir.

Grip: Dört Valenti Formülasyon ve Zamanlama

Sezonal grip aşısı her yıl gibi Kuzey Yarımküresi yaygın souşlarını kapsayan dört valent (quadrivalent) formülasyonda hazırlandı. Sağlık Bakanlığı stokları Ekim ayı başında aile hekimliği birimlerine ve toplum sağlığı merkezlerine ulaştırmaya başladı.

Hedef kitle COVID-19 risk gruplarıyla büyük ölçüde örtüşse de, 6 ay - 5 yaş arası çocuklar ve gebeler grip için ayrı bir öncelik grubu oluşturuyor. Aşılamanın en ideal aralığı Ekim-Kasım ayları olarak belirtilse de, sezona yetişmeyenler için kış boyu fırsat aşılama devam ediyor.

RSV: Yaşlılarda ve Bebeklerde Yeni Koruma Kalkanı

Bu sezonun en büyük farkı RSV korumasının genişlemesidir. 60 yaş üstü bireyler için (ve 50-59 yaş arası riskli gruplar için) iki farklı protein alt birimi aşı (GSK Arexvy, Pfizer Abrysvo) ve bir mRNA aşı (Moderna mResvia) kullanım onayı almıştır. Bu aşlardan tek doz, en az iki sezon koruma sağlıyor.

Bebek koruması için iki yol izleniyor: Gebelik 32-36 haftası arası anneye yapılan Abrysvo aşısi (bebeğin doğumdan 6 ayına kadar korur) ve doğum sezonunda bebeklere tek doz enjekte edilen monoklonal antikor Nirsevimab (Beyfortus). Türkiye'de bu ürünlerin ilkbahar 2026 itibarıyla özel sektörde, riskli yaşlı grupları için ise SGK ödemeli başvuruların değerlendirildiği biliniyor.

Üç Aşı Bir Arada Yapılabilir mi?

Bilim Kurulu ve CDC verileri net: COVID-19, grip ve RSV aşıları aynı gün, farklı enjeksiyon yerlerinden (örneğin iki kol) güvenle uygulanabilir. Eşzamanlı uygulama, hasta başvurularını azaltır ve korumayı hızlandırır. Yan etkiler (enjeksiyon yeri ağrısı, hafif ateş, yorgunluk) tek başına yapıldıklarında gördüklere benzer seviyededir.

Ancak RSV aşısı (özellikle yaşlılarda) diğer ikisinden ayırt edilerek (örneğin 1-2 hafta aralıkla) yapılması da kabul edilebilir bir stratejidir; bu tamamen hekim değerlendirmesine ve hastanın tercihine bırakılmıştır.

Türkiye'de Nasıl Başvurulmalı?

Aile hekimliği sistemine kayıtlı her vatandaş, e-Nabız veya MHRS üzerinden "Aşı Randevusu" alabilir. 65 yaş üstü ve riskli gruplar için COVID ve grip aşısı ücretsiztır. RSV aşıları için ise eczane reçetesi ve SGK ödeme koşulları (yaş/kronik hastalık kriterleri) sorgulanmaktadır. Özel sigorta kapsamında RSV aşıları için polis şartları incelenmelidir.

Uzmanlar, "Üçlü virüs tehdidi" altındaki bu kışta, özellikle kapalı alanlarda maske, el hijyeni ve hasta izolasyonu gibi klasik önlemlerin aşılamayla birleştirilmesinin hayat kurtarıcı olacağını vurguluyor.