İsviçre, kaçırma girişimindeki Rus diplomatları ihraç etti: Viyana Sözleşmesi ihlali

İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığı (FDFA), Bern'deki Rusya Federasyonu Elçiliği'ne atanmış iki diplomatın, yurtiçi bir operasyon sırasında bir kişiyi kaçırma ve zorla Rusya'ya getirme (rendition) girişiminde bulundukları tespit edilmesi üzerine persona non grata (isimsiz şahsiyet) ilan edildiğini onayladı. İki görevlinin 48 saat içinde İsviçre'yi terk etmesi için resmi nota verildi.

NDB uyarısıyla polis müdahalesi operasyonu bozdu

Olay, geçen hafta sonu Bern kent merkezinde yakın bir alanda gerçekleşti. İsviçre İstihbarat Servisi (NDB / Nachrichtendienst des Bundes), Rusya istihbarat teşkilatlarına (GRU/SVR) bağlı olduğu şüphesiyle takip edilen iki diplomatın, diplomatık bağışıklığı kötüye kullanarak bir hedefi servis aracına zorlayıp havalimanına veya sınır kapısına götürme planı yaptıklarını tespit etti. NDB'den gelen anlık uyarı üzerine harekete geçen Federal Polis (fedpol) ekipleri, hedefin kaçırılmasını son dakikada engelledi. Operasyon sırasında şiddet kullanımı veya uyuşturucu madde ihbarı da gündeme geldiği, soruşturmanın devam ettiği belirtildi.

Viyana Sözleşmesi'nin 9. ve 41. Maddeleri dayanağı gösterildi

FDFA Başkanı Ignazio Cassis imzalı resmi açıklamada, Viyana Diplomatık İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. Madde (misyon üyelerinin görev sonlandırılması) ve 41. Madde (alıcı devletin yasalarına saygı ve iç işlere karışmama yükümlülüğü) dayanağıyla bu kararın alındığı vurgulandı. Bern, Moskova'ya "şiddetle protesto" notası ilettirdi. Cassis, "İsviçre toprakları üzerindeki güvenliğimiz ve hukuk üstünlüğümüz pazarlıksızdır. Diplomatık statü, suç işleme lisansı değildir" ifadelerini kullandı.

Moskova'dan karşılıklı ihraç tepkisi bekleniyor

Rusya Dışişleri Bakanlığı (MİD) henüz resmi yazılı bir açıklama yapmamış olsa da, geçmişteki benzer krizlerdeki (2018 Skripal davası, 2023-2024 Avusturya/Almanya ihraçları) protokol göz önüne alındığında, Moskova'nın karşılık olarak Bern'deki İsviçre Elçiliği'nden iki diplomasiyi ihraç etmesi öngörülüyor. Bu durum, zaten Ukrayna Savaşı nedeniyle gerilmiş olan Rusya-İsviçre ilişkilerini, "iyileşme ihtimali olmayan" bir seviyeye çekebilir. İsviçre, AB yaptırımlarını uygulayan ancak "iyileşme gesteği" olarak bazı Rusya diplomatlarına vize kolaylıkları sunan ince bir denge kuruyordu; bu olay o dengeyi sarsıyor.

İsviçre güvenlik mimarisi ve "Nachrichtendienstgesetz" tartışmaları gündeme geldi

Olay, İsviçre'de 2025'te yürürlüğe giren yeni İstihbarat Kanunu (Nachrichtendienstgesetz - NDG) ve NDB'nin yetkileri üzerine tartışmaları yeniden ateşledi. Meclis Güvenlik Komisyonu üyeleri, NDB'nin erken uyarısının bir başarı olduğunu vurgularken, bazı milletvekilleri yabancı istihbarat faaliyetlerine karşı daha sert önleyici yasalar (örneğin diplomatık bagaj denetimlerinde esneklik) talep etti. Uzmanlar, İsviçre'nin "nötr" statüsünün, istihbarat savaşı için ideal bir sahaya dönüştüğünü, bu nedenle NDB bütçesinin ve personelinin artırılması gerektiğini savunuyor.