İstanbul Jeoekonomi Enstitüsü'nden TL için yeni model: "İtibar Mimarisi" ve 3 katmanlı formül

İstanbul Jeoekonomi Enstitüsü, Türk Lirası'nın gücünün yalnızca faiz ve döviz kuru üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurgulayan "Türk Lirası İtibar Mimarisi" adlı kapsamlı bir modeli kamuoyuna sundu. Enstitü Başkanı Prof. Dr. Yusuf Dinç tarafından hazırlanan çalışma, TL'yi güvenilir, işlevsel, yatırım yapılabilir ve güçlü uluslararası ağlara bağlı bir birim haline getirmeyi hedeflerken, dolarizasyonla mücadelenin sadece doviz talebini kısıtlayarak başarılamayacağını kaydediyor.

Üç katmanlı formül: Güven, İşlev ve Ağ

Modelin merkezine "TL İtibarı = Güven × İşlev × Ağ" formülü konuldu. Raporda bu üç bileşenin birbirini çarpan etkisiyle tamamlandığı belirtildi. Güven katmanı; fiyat istikrarı, kurumsal tutarlılık, veri güvenilirliği ve aktörlerin geleceğe dönük plan yapabilmesini sağlayan fiyat hafızasını kapsıyor. İşlev katmanı ise TL'nin sadece mevduat aracı olarak kalmayıp, tasarruf, fiyatlama, ödeme ve üretken yatırım finansmanında etkin kullanılmasını şart koşuyor. Jeofinans yani ağ katmanı ise ödeme egemenliğini koruyarak, belirlenen uluslararası ticaret koridorlarında TL'nin gönüllü bir ödeme ve finansman seçeneği olmasını hedefliyor.

12 aylık yol haritası ve dört temel ürün

Altı aşamalı çalışma döngüsüyle kurgulanan model kapsamında hayata geçirilecek dört temel ürün öne çıkıyor: TL'nin performansını çok boyutlu ölçecek "TL360 Gösterge Sistemi", piyasadaki ürün boşluklarını belirleyecek "TL Tasarruf, Yatırım ve Finansman Haritası", seçilen 3 koridor, 3 sektör ve 3 para işlevinde test edilecek "TL Koridorları 3×3×3" ve metodolojinin uluslararası versiyonu olan "IJE Currency Reputation Framework". Çalışmada ilk 90 günde kurucu çerçevenin hazırlanması ve 12 ayın sonunda ilk "Türk Lirası İtibar Raporu"nun yayımlanması öngörülüyor. Rapor, "TL'nin itibarı ilan edilmez, kullanımda inşa edilir" mesajıyla son buluyor.