İşçi Bayramı'nda benzin rekoru: Galon 4,03 dolar, İran savaşı faturası hane başı 740 dolar

Amerikalılar bu İşçi Bayramı tatilinde tarihi en yüksek benzin fiyatlarıyla karşı karşıya. GasBuddy verilerine göre galon başı ortalama fiyat 4,03 dolar seviyesinde gerçekleşerek, 2012'de kurulan 3,83 dolarlık önceki bayram rekorunu kırdı. Geçen yıl aynı dönemde bu rakam 3,16 dolardı. Beyaz Sarayı "kaz, bebe, kaz" (drill, baby, drill) sloganıyla uygun enerji vaat ettiği halde, İran ile olan çatışma pompadaki fiyatları tepeye çıkardı.

Savaş faturası: Hane başı 740 dolar ek maliyet

Brown Üniversitesi İklim Çözümleri Laboratuvarı hesaplamalarına göre İran savaşı başladığından bu yana Amerikalılar daha yüksek benzin ve dizel fiyatları nedeniyle toplam 97 milyar dolar ek ödeme yaptı. Bu rakam, ABD'deki her hane için yaklaşık 740 dolarlık bir yük anlamına geliyor. GasBuddy'nin petrol analiz başkanı Patrick De Haan, "2022'de Rusya-Ukrayna savaşıyla farklı olarak bu baskı altı aydır sürüyor ve rahatlama için bir takvim yok" uyarısında bulundu.

Enflasyona göre 2008 hala rekor

Nominal rakamlar rekor seviyede olsa da, enflasyona göre ayarlama yapıldığında İşçi Bayramı benzini için tarihi zirve 2008'de kalıyor. 2026 dolarıyla hesaplandığında 2008'de galon 5,63 dolardı. 2005 Katrina kasırgası ve 2022 savaşı dönemleri de bugünden daha pahalıydı. Ancak tüketiciler pompada enflasyona göre değil, nominal fiyata göre ödeme yapıyor; bu da benzin fiyatını yaşam maliyetinin en görünür barometresi haline getiriyor.

Venezuela anlaşması: Oyun değiştirici mi, yoksa 2035 hayali mi?

Trump yönetimi bu hafta imzaladığı ABD-Venezuela petrol anlaşmasını "oyun değiştirici" olarak lanse etti. Ancak Rystad Energy projeksiyonları gerçekçi bir tablo çiziyor: Venezuela'nın petrol üretimi 2,3 milyon varil/güne çıkacak ama bu 2035 yılına kadar gerçekleşmeyecek. 1990'lardaki 3 milyon varil/günlük zirveye dönüş ise 2050'den önce beklenmiyor. Piper Sandler'ın global enerji ekonomisti Jan Stuart, "Uzun vadeli bir anlaşma için istikrar ve güvenlik şart; ikisi de şu anda çok az" tespitini yapıyor.

Rafineri darboğazı ve "sessiz at" dizel krizi

Dünyanın dört büyük rafineri merkezinin üçü kriz içindeyken, Venezuela'dan gelecek ham petrolün rafine edilmesi ayrı bir sorun. Beyaz Sarayı yetkilileri rafineri yöneticileriyle kapasite artırımı konuştu ancak yeni tesis kurmak yıllar sürer ve onlarca milyar dolar maliyetlidir. Pickering Energy Partners kurucusu Dan Pickering, "Rafineriler şu an para basıyor ama bu durumun 5-6 yıl süreceğine kimse güvenmiyor" diyor.

Bu darboğaz, ham petrolden farklı olarak dizel fiyatlarını tarihi zirvelere taşıdı. AAA verilerine göre Cuma günü ortalama dizel fiyatı 5,85 dolar olarak 2022 Haziran rekorunu (5,816 dolar) kırdı. Bu yıl %60'lık artışla dizel, 2000'den bu yana en büyük yıllık artış rekoruna koşuyor. Rapidan Energy Group kurucusu Bob McNally, "Benzin görülen, dizel ise ekonominin kan damarları olan sessiz at" diyerek durumun ciddiyetini vurguladı. Dizel, kamyon, traktör, tren ve inşaat makinelerini çalıştıran modern ekonominin gizli motoruydu.

Kısa vadede çözüm yok, "daha da kötüleşebilir"

Trump yönetimi Stratejik Petrol Rezervi'ni (SPR) 1980'lerin başından bu yana en düşük seviyeye indirdi, rafineri yöneticilerini çağırdı ve İran tankerlarına karşı hava saldırıları başlattı. Dan Pickering'e göre yönetim "çekilebilecek neredeyse tüm kolları çekti". Başkan Yardımcısı JD Vance ise benzinin 3 dolara ne zaman döneceği konusunda bir takvim vermeyi reddetti. Rapidan'ın McNally'si "İran seçeneklerini tüketmedi, teslim olmayacak. Durum daha da kötüleşmeden önce düzelecek gibi görünmüyor" diyerek geleceğin belirsizliğini özetledi.