İnhisar Narı: Coğrafi İşaretli 'Kızıl Elmas' Bölge Ekonomisinin Lokomotifi Oldu

BİLECİK — Sakarya Nehri vadisinin oluşturduğu verimli alüvyonel topraklar ve geçiş iklimi, Bilecik'in İnhisar ilçesini Türkiye'nin önde gelen nar üretim merkezilerinden biri haline getirdi. İlçenin tarımsal kimliğini belirleyen ve "kızıl elmas" lakabıyla anılan İnhisar narı, 2018 yılında Türk Patent Enstitüsü'nden aldığı coğrafi işaret tesciliyle (Coğrafi İşaret No: 2018/001) yerel bir üründen uluslararası bir markaya evrildi.

Yıllık 15 bin ton üretimde istihdam motoru

İnhisar Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü verilerine göre ilçede yaklaşık 45 bin dekar nar bahçesi mevcut. Yıllık ortalama 12-15 bin ton civarında hasat edilen nar, ilçe nüfusunun önemli bir kısmına doğrudan veya dolaylı istihdam sağlıyor. Üretimde "Hicaz", "Katırbaşı" ve "Şirin" gibi yerel ekotip ağırlıklı olmak üzere, dış pazarda talep gören "Wonderful" çeşidi de son yıllarda alan kazanmış durumda.

Ham üründen değerli katkılı ürünlere geçiş hızlandı

Son 5 yılda köy işletmeleri ve kooperatifler aracılığıyla ham meyve satışından ziyade değerli katkılı ürete yönelme trendi belirginleşti. İlçede faaliyet gösteren 10'ın üzerinde işletme; nar eksisi, nar lokumu, şurubu, kuru nar taneleri (anardana) ve dondurulmuş aril (nar çekirdeği) üretiyor. Bu ürünler hem iç pazarda marka farkı yaratırken hem de Avrupa Birliği ve Orta Doğu ülkelerine ihraç ediliyor. Kaymakamlık verilerine göre son sezon nar eksisi ve lokum satışlarıyla elde edilen gelir ham meyve satışına göre 3-4 kat üstünde gerçekleşti.

Nar Festivali markalaşmayı pekiştiriyor

Her yıl Ekim-Aralık ayları arasında düzenlenen "İnhisar Nar Festivali", üreticilerin tüketicilerle buluştuğu ve B2B (işten işe) görüşmelerin yapıldığı stratejik bir platforma dönüştü. Geçtiğimiz yıl festivalde 50 bin ziyaretçi kaydedilirken, bu sene de coğrafi işaret logosu taşıyan ambalajlı ürünlerin tanıtımına ağırlık verilecek. Yerel yönetimler, nar turizmi kavramını bahçe gezileri ve hasat deneyimleriyle birleştirerek kırsal turizm potansiyelini de devreye sokmayı hedefliyor.

İklim riski ve sulama altyapısı gündemde

Üreticilerin ortak sorunu son yıllarda artan ısınma trendinin ve beklenmedik yağışların çiçeklenme-döllenme dönemlerini nasıl etkilediği. Tarım İlçe Müdürlüğü, Kapalı Sistemli (Seralı) nar yetiştiriciliği pilot projeleri ve damla sulama genişletme çalışmalarıyla iklim dayanıklılığını artırmak için teknik destek sağlamaya devam ediyor. Coğrafi işaret standardının koruyabilmesi için anaç kalitesinin denetimi ve orijinal ekotiplerin islah çalışmaları da sürüyor.