Hormuz Boğazı Güvenlik Toplantısı Ertelendi: Öman 'Teknik Nedenler' Dedi

Masqat — İran ile Körfez İşbirliği Konseyi (KÖİB) üyesi ülkeler arasında bugün pazartesi günü Öman başkentinde Masqat'ta yapılması planlanan, Hormuz Boğazı'nda geçici bir güvenli şifre koridoru oluşturulmasını konu alan yüksek düzeyli toplantı, son dakikada ertelendi.

Öman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr el-Büseydi, yaptığı yazılı açıklamada, toplantının "teknik ve lojistik nedenlerle" daha sonraki bir tarihe bırakıldığını bildirdi. Yeni bir tarih verilmese de, diplomatik kaynaklar ertelemenin katılımcı tarafların gündem uyuşmazlıkları ve bölgedeki askeri gerginliklerin artmasından kaynaklandığını aktarıyor.

Petrol Arterinde Güvenlik Mekanizması Arayışı

Toplantı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20'sinin geçtiği stratejik darboğazda, son iki yılda artan tanker yağmalama ve sabote girişimleri sonrası bir güvenlik mimarisi tesis etmek amacıyla planlanmıştı. İran, bölgedeki yabancı askerî varlığı (özellikle ABD'nin 5. Filosu) "güvenliği bozucu" bulurken, KÖİB üyeleri (Suudi Arabistan, BAE, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Öman) Iran'ın "bölgeyi askeri hale getirdiğini" savunuyor.

Öman, 2023'te Suudi Arabistan-İran uzlaşmasını ev sahipliği yapan ve her iki tarafla da kanallarını açık tutan nadir aktörlerden biri olarak, bu toplantıyı "güven inşası" adımı olarak lanse etmiştirdi. Gündemde, Boğaz'ın uluslararası deniz hukukuna (UNCLOS) uygun, askeri gemisiz bir "güvenli geçiş koridoru" olarak işaretlenmesi ve denetimin birleşik bir mekanizmaya devredilmesi önerisi yer alıyordu.

Ertelemnin Arka Planı: Gazi ve Bölge Dengeleri

Diplomatik gözlemciler, ertelemenin yalnızca lojistik olmadığını, İsrail-Hamas savaşı başladığı Ekim 2023'ten bu yana Körfez'in askeri dengesinin körelmesiyle doğrudan ilişkili olduğunu vurguluyor. Houthi'lerin Kırmızı Deniz'deki saldırıları ve ABD-İngiltere ittifakının Yemen'e yönelik cevap operasyonları, Hormuz Boğazı'ndaki herhangi bir çok taraflı mekanizmanın işleyişini şüphe altına sokuyor.

Tehran kaynaklı sızdırılan bilgilere göre, İran toplantıya "bölgesel sorunların bölgesel çözümlerle halledileceği" mesajıyla gidecekti; ancak KÖİB içindeki BAE ve Suudi Arabistan'ın, ABD'nin yeni deniz güvenlik girişimi (Operation Prosperity Guardian) kapsamında bölgesel rol almaları, İran'ın "tek taraflı bir mekanizma" korkusunu tetiklemiş olabilir.

Öman'ın Arabulucu Rolü Sınavda

Bu erteleme, Muskat'ın "nötr arabulucu" kimliğinin zorlu bir sınavından geçtiğini gösteriyor. Öman, hem ABD askeri üslerine ev sahipliği yapıyor hem de İran ile tarihi, ekonomik ve kültürel bağları derin. Bakan Büseydi'nin "diplomatik çabalarımız durmadan sürüyor" ifadesi, Muskat'ın bu platformu tamamen terk etmediğini, sadece zaman kazandığını sinyalliyor.

Analistler, toplantının yeniden planlanması için en az birkaç hafta gerekeceğini, bu sürecin ABD başkanlık seçimlerinin sonucu ve Gazze ateşkesı görüşmelerinin seyriyle doğrudan bağlantılı olacağını öngörüyor. Hormuz Boğazı'nda kalıcı bir güvenlik mimarisi yokluğunda, tanker sigorta primlerinin volatilitesi ve petrol fiyatlarındaki risk primi önümüzdeki dönemde gündemde kalmaya devam edecek.