Fransız Donanması Hint Okyanusu'nda Rus gölje filosu tankerini denetleme için durdurdu

Paris — Fransız Deniz Kuvvetleri, Hint Okyanusu'nun stratejik Mozambik Kanalı bölgesinde gerçekleştirdiği bir deniz güvenliği operasyonunda, Rusya'ya ait "gölje filosundan" bir petrol tankerini denetleme amacıyla durdurup üzerine atlama ekibi (VBSS) indirdi. Operasyon, Avrupa Birliği'nin Rusya'ya yönelik petrol fiyat üst sınırı ve ambargo rejimini denizden denetlemek üzere başlattığı EUNAVFOR ASPIDES misyonu yetkileri çerçevesinde yürütüldü.

Fransız Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı (État-Major des Armées) kaynaklarından edinilen bilgiye göre, ilgili tanker bayrak devleti kayıtları, sigorta belgeleri ve yük manifestosu açısından uluslararası deniz hukuku (UNCLOS) ve AB mevzuatı uyumluluğu araştırıldı. Geminin, batılı sigorta şirketlerinin kapsamı dışında — yani "gölje filosu" yöntemiyle — Ham petrol taşıdığı tespit edildiği takdirde, limana getirme veya bölgeden uzaklaştırma gibi zorlayıcı tedbirler gündeme gelebilir.

Gölje Filosu Neden Hint Okyanusu'nda?

Rusya, 2022 sonrası Batılı ambargoları aşmak için sahipliği, sigortası ve bayrak kaydı opak olan devasa bir tanker filosu (tahmini 400-600 gemiden oluşan) kurmuştur. Bu gemilerin büyük kısmı, Avrupa rotası kapandığında Kıyı Afrika'sı (İyi Umut Burnu) ve Mozambik Kanalı'ndan geçerek Hindistan ve Çin pazarlarına sevkiyat yapmaktadır. Fransa, Réunion ve Mayotte adalarıyla bu koridorda kalıcı bir deniz varlığına sahip tek AB üyesi olması, blokun denetim yükümlülüğünü omuzlamasına neden olur.

Operasyonel Detaylar ve Yasal Dayanak

Fransız fırkateyni (sınıfı La Fayette veya FREMM olabilen bir platform), gemiyi radyo ve görsel uyarılarla durdurdu. Deniz hukukuna göre "masum geçiş" (innocent passage) hakkı tanınan uluslararası sularlarda, ancak bayraksızlık şüphesi, çevre kirletme riski veya yaptırım ihlali durumunda bayrak devleti izni arılmadan denetim yapılabilir. AB Konseyi'nin 2024 sonu kararıyla gölje filosu gemilerinin liman girişlerine getirilen yeni kısıtlamalar, denizdeki bu tür müdahalelerin yasal zeminini güçlendirdi.

Moskova henüz resmi bir tepki vermedi; Kremlin genellikle bu operasyonları "hukuksuzluk" ve "korsanlık" olarak nitelendirirken, batılı yetkililer bunu "uluslararası hukukun ve AB yaptırımlarının uygulanması" olarak savunan bir çizgi izlemektedir.