Fransa'da Satın Alma Gücü: Enflasyon Yavaşlasa da Hanehalkları Hala Gerilimde

Fransa'da satın alma gücü (pouvoir d'achat) tartışmaları, enflasyonun zirveden inişine rağmen 2024'ün son çeyreğinde ve 2025 öncesinde en sıcak gündem maddesi konumunda. Ulusal İstatistik ve Ekonomik Çalışmalar Enstitüsü (INSEE) verilerine göre tüketici fiyatları artışı yıllık bazda %2 seviyelerine gerilse de, 2021-2023 kriz döneminde birikmiş fiyat artışlarının maaşlardaki artışlardan çok daha hızlı olması, hanehalklarının reel gelirlerini ciddi oranda eritti.

Enflasyon Geriledi ama Reel Kazanç Hala Negatif

Enflasyon oranı hedeflenen %2 bandına yaklaştı ancak bu, fiyatların düştüğü değil, arttığı hızı yavaşladığı anlamına geliyor. INSEE'nin son raporları, 2022-2023 bienniumunda satın alma gücünün kişi başı düşüş kaydettiğini, 2024'te ise nispeten düz bir seyir izlediğini ama henüz kriz öncesi seviyelere dönmediğini ortaya koyuyor. Özellikle gıda ve enerji faturalarında kalıcı hale gelen zamlar, düşük ve orta gelirli ailelerin bütçelerini en çok siken unsur olarak öne çıkıyor.

SMIC Yeniden Değerlemesi ve Ödenek Tartışmaları

Fransız hükümeti, asgari ücret (SMIC) otomatik yeniden değerleme mekanizması sayesinde 2024 yılında toplamda %2 civarında bir artış sağladı. Ancak sendikalar ve muhalefet, bu artışın enflasyonun geride bıraktığı gerçeğiyle yetmediğini, "gelir eşitliği" paketi kapsamında ek ödenekler (prime de partage de la valeur) ve vergi indirimleri talep ediyor. Michel Barnier hükümetinin hazırladığı 2025 Bütçesi taslağında, yüksek gelirli vergilendirme ve şirket vergisi geçici artırılarak düşük gelirlilerin desteklenmesi öngörülse de, Meclis'teki siyasi kutuplaşma bu önlemlerin tam uygulanabilirliğini riske atıyor.

Tasarruf Oranı Rekor Seviyelerde: Tüketim Neden Düşmüyor?

Paradoksal bir tablo çizen INSEE verilerine göre, Fransızların tasarruf oranı %18'in üzerine çıkarak tarihî seviyelere dayandı. Ekonomistler bunu, geleceğe yönelik belirsizlik (emeklilik reformu, sağlık harcamaları, vergi artışı beklentisi) ve reel gelir kaybını telafi etmek için tüketimi kısıtlayıp "güvenlik yastığı" oluşturma refleksi olarak yorumluyor. Bu durum, büyümeyi tüketimden ziyade ihraç ve yatırıma dayalı kırılgan bir yapıya zorluyor.

Özetle; makroekonomik göstergeler yumuşak iniş sinyalleri verse de, ortalama bir Fransız vatandaşı için "satın alma gücü" hâlâ günlük alışveriş tepsisinde, kira ödemelerinde ve enerji faturalarında hissedilen bir daralma olarak algılanıyor. 2025 bütçesi müzakerelerinin sonucu, bu algının kırılıp kırılamayacağını belirleyecek kritik test olacak.