Ezidilerin Diaspora Deneyimi: Doç. Dr. Ahmet Aktaş'ın Yeni Kitabı ve Analizleri

Siirt Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Aktaş, Mezopotamya'nın kadim inanç topluluklarından biri olan Ezidilerin modern dünyadaki konumunu ve göç süreçlerini ele alan "Diaspora Ézidîleri" adlı eserini yayımladı. Kitap, özellikle 2014 yılındaki IŞİD saldırıları sonrası ivme kazanan göç hareketleri ve Avrupa'daki kimlik inşası süreçlerini sosyolojik bir perspektifle analiz ediyor.

Ezidilik ve Diaspora Dinamikleri

Çalışmada, Ezidilerin tarihsel ana vatanı olarak Musul'un kuzeyi, Şengal Dağı, Duhok çevresi ve Laleş Vadisi gösterilirken; günümüzde toplam nüfusun yaklaşık 800 bin civarında olduğu belirtiliyor. Bu nüfusun yaklaşık yarısının Irak'ta, özellikle Şengal bölgesinde yaşadığı vurgulanıyor. Türkiye'de ise topluluğun ağırlıklı olarak Batman, Mardin, Şanlıurfa ve Diyarbakır'da mukim olduğu ifade ediliyor.

Kitap, göç tarihindeki iki temel kırılma noktasını şu şekilde tasnif ediyor:

• 1960'lı yıllarda ekonomik nedenlerle başlayan göçler.
• 2014 yılında IŞİD'in gerçekleştirdiği katliamlar sonucu hızlanan zorunlu göçler.

Almanya: Dünyanın En Büyük Ezidi Diasporası

Araştırmanın merkezine Almanya'yı alan Doç. Dr. Ahmet Aktaş, Almanya'nın dünyanın en büyük Ezidi diasporasına sahip olduğunu belirtiyor. Kitapta, diaspora deneyiminin sadece bir sığınma alanı değil; geleneklerin yeniden üretildiği ve modernleşme süreçlerinin yaşandığı çok boyutlu bir sosyal zemin olduğu savunuluyor.

İnanç Pratikleri ve Gelecek Tasavvuru

2024 yılında Almanya'da gerçekleştirilen alan araştırmasına dayanan çalışma; evlilik, aile yapısı, toplumsal cinsiyet rolleri ve kuşaklar arası ilişkilerin Avrupa değerleriyle nasıl karşılaştığını inceliyor. Kitapta ayrıca Kirvelik, Melek Tawûs, Şeyh Adî b. Müsafîr ve kutsal metinler olan Kitab el-Cilve ile Mishefa Reş gibi temel unsurlar detaylandırılıyor.

Almanya'daki Ezidi toplumunun geleceğine dair yapılan analizlerde üç farklı eğilim öne çıkıyor:

• Umutlu Bakış: Daha güçlü bir gelecek tasavvuru güdenler.
• Karamsar Bakış: Kültürel olarak eriyip yok olma endişesi taşıyanlar.
• Temkinli Bakış: Şartlı varoluş koşullarını gözeten orta yolcular.

Sosyolog Zekeriya Menak'ın değerlendirmesine göre eser, geleneksel dinî miras ile modern diaspora koşulları arasındaki dengenin, toplumun gelecekteki varlığını belirleyecek temel faktör olduğunu ortaya koyuyor.