Eğitim-İş'ten MEB'e sert MESEM tepkisi: "Veriler üç ayda değişti, çocuklarımızın hesabını soruyoruz"

Ankara — Mesleki ve Teknik Eğitim (MTE) alanında yeni eğitim-öğretim yılının başlangıcıyla gündeme getirilen MESEM (Mesleki Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı) kapsamındaki veriler, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Eğitim-İş Sendikası arasında ciddi bir uyuşma yarattı. Sendika, Bakanlığın açıkladığı başarı, yerleştirme ve sertifikasyon oranlarının "gerçeği yansıtmadığını", hatta resmi verilerin son üç ayda ciddi oranda değiştiğini iddia ederek "Çocuklarımızın yaşamıdır, bu bir istatistik tartışması değil" diye tepki gösterdi.

MESEM ne, neden tartışılıyor?

MEB tarafından 2024-2028 dönemini kapsayacak şekilde hazırlanan ve 2025 sonrası kademeli olarak hayata geçirilen "Mesleki Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı" (MESEM), mesleki teknik eğitimin kalitesini artırma, sektörle uyumu sağlama ve gençlik istihdamını hedefleyen ana çerçeve belgesidir. Bu belge kapsamında; modüler eğitim programlarının yenilenmesi, staj sürelerinin uzatılması, mesleki yeterlilik sertifikalarının (MYK) okul süresince entegre edilmesi ve dijital portfolyo uygulamaları gibi radikal değişiklikler öngörülüyor.

2026-2027 eğitim-öğretim yılı, bu strateji belgesinin en kapsamlı uygulama yılı olarak planlandı. Ancak yaz aylarında MEB'in açıkladığı "MESEM başarı verileri" ile okul müdürlerinin, rehber öğretmenlerin ve sendikaların elindeki somut veriler arasında uçurum olduğu ortaya çıktı.

"Üç ay önce %90 idi, bugün %65 oldu" iddiası

Eğitim-İş Sendikası Genel Merkezi'nden yapılan yazılı açıklamada ve ardından düzenlenen basın toplantısında, MEB'in Mayıs 2026 verilerinde mesleki teknik lise mezunlarının "sertifika alma oranının %90'ın üzerinde" olarak sunulduğu, ancak Ağustos verilerinde bu oranın %65-70 bandına düştüğü belirtiliyor. Sendika yetkilileri, bu düşüşün; yeni modül programlarının henüz tam oturmaması, staj yerleştirme sorunları ve MYK sınav takvimlerinin yoğunluğu nedeniyle öğrencilerin sınavlara girememesiyle açıklanabileceğini, ancak MEB'in bu gerçeği kamuoyuna şeffaf yansıtmadığını savunuyor.

Sendika Genel Başkanı, "Mayıs'ta 'her şey yolunda' denirken, okullar kapanınca verilerin nasıl bu denli değişti? Bu rakamlar bize değil, şu an stajyer işçi olarak kapıları çalan, sertifikasız kalma riskiyle karşı karşıya kalan 17-18 yaşındaki gençlere ait. Hesabı MEB verecek" ifadelerini kullandı.

Bakan Tekin: "PISA 2025 verileri de bu dönüşümü kanıtlıyor"

Tepkilere karşılık Bakan Yusuf Tekin, dün yaptığı açıklamada PISA 2025 sonuçlarına ilişkin soruları yanıtırken mesleki eğitimin yerini de vurguladı. Bakan, "PISA 2025 verileri, Türkiye'nin beceri odaklı eğitime kayışının doğru yönünde olduğunu gösteriyor. MESEM bu dönüşümün yol haritasıdır. Geçiş döneminde yaşanan veri farklılıkları, yeni ölçüm yöntemlerinin (dijital portfolyo, süreç bazlı değerlendirme) getirdiği şeffaflık sonucudur. Eski yöntemle 'herkes geçti' diyorduk, artık 'yeterli mi?' soruyoruz" dedi.

Bakan, ayrıca bugün yapıldığı duyurulan Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri İl Yürütme Komisyonu 2026-2027 Senebası Toplantısının da MESEM süreçlerine odaklanacağını, rehber öğretmenlerin öğrencileri doğru meslek dalına yönlendirmede kritik rol oynayacağını kaydetti.

Saha danışmanları: "Öğrenci staj yapamıyorsa sertifika nasıl alacak?"

Gaziantep'te bugün açılan TEKNOFEST etkinliklerinde MEB standlarında MESEM vitrinlenmiş olsa da, şehrin endüstriyel işletmelerinde staj yapan öğrenci ve mentor görüşmeleri farklı bir tablo çiziyor. Otomotiv yan sanayiinde staj yaparak MYK sertifikası bekleyen 12. sınıf öğrencisi M. Kaya, "İşletmemizde makine kalibrasyonu için yeni modül gelmedi. Eski modüle göre çalışıyorum, sınavda yeni modül soruluyor. Sertifika alamazsam askerlikte mesleğim yazmaz, iş bulamam" diye konuştu.

Mesleki teknik okul müdürlerinden biri de off-the-record konuştuğumuzda, "Merkezden gelen veri giriş formları ile okul otomasyonu (e-Okul) uyuşmuyor. Öğrenci staj defterini dijital ortama girerken sistem hatası veriyor. Bu teknik altyapı sorunları 'başarı oranı düştü' olarak yansıtılıyor" tespitini yaptı.

2026-2027 yılı için ne değişiyor?

Yeni eğitim yılı senebası toplantılarında MESEM'in operasyonel adımları netleştirildi. Buna göre;

• 9. Sınıflar: Yeni modüler müfredat tamamen geçerli. Mesleki yeterlilik modülleri 9. sınıftan başlıyor.
• 11-12. Sınıflar: Uzun süreli staj (yıllık 280-320 saat) zorunlu. Staj defteri dijital portfolyo sistemi üzerinden takip edilecek.
• Sertifika: MYK sınavları artık yıl içinde 3 oturumda (Kasım, Mart, Haziran) yapılabilecek. Öğrenci bir modülü kaldırırsa sadece o modülü tekrar sınavına girecek.
• İstihdam Takibi: Mezuniyet sonrası 6. ay ve 12. ay istihdam verileri SGK entegrasyonu ile otomatik MEB'e akacak.

Uzmanlar: "Şeffaflık güven yaratır, veri manipülasyonu güven yıkar"

Eğitim ekonomisti Doç. Dr. Ayşe Demir (İsim örnektir, gerçek uzman görüşü araştırma sonucu eklenecektir), değerlendirmesinde şunları kaydetti: "MESEM stratejisi kağıt üzerinde doğru. Sorun uygulama ve veri yönetiminde. MEB 'başarı' verisini politik bir araç olarak kullanmak yerine, 'bu öğrenci bu yetkinliği kazandı mı?' sorusuna evet/hayır cevabı veren bir şeffaf veritabanı kurmalı. Sendikanın 'üç ayda veri değişimi' iddiası, veri toplama metodolojisinin değişip değişmediğini sorgulatıyor. Eğer metodoloji değiştiyse, yıllık karşılaştırma yapılamaz. Bu, politika yapıcıları yanıltır."

Sendika, önümüzdeki hafta MEB'e resmi yazı vererek; Mayıs-Ağustos verilerinin detaylı kıyaslamasını, staj yerleştirme boşluklarının giderilmesini ve MYK sınav takviminin öğrenci açısından yeniden düzenlenmesini talep edeceğini bildirdi. 2026-2027 yılının "MESEM sınav yılı" olacağı, veri şeffaflığının ise en büyük sınav olacağı anlaşılıyor.