Dünya genelinde direniş dalgası: Fransa'dan Kamboçya'ya, Gazze'den Taksim'e protesto manzarası

Kasım 2023'ten bu yana Ortadoğu'daki savaş, küresel enflasyon ve otoriter eğilimler tetikleyici olarak, 2026'nın son çeyreğinde dünyanın dört bir yanında eşzamanlı ve birbirinden bağımsız görünen ama derinlikte benzer dinamiklere dayanan protesto dalgaları yaşanıyor. 3 Ekim 2026 Cumartesi günü, bu direnişlerin bir kesiti Paris sokaklarından Phnom Penh fabrikalarına, Vatikan'ın gölgesinden İstanbul'un kalbine kadar uzanıyor.

Fransa'da eğitim reformu: "Öğrenci değil, polis devreye giriyor"

Paris ve çevre kentlerde son günlerde başlayan eylemler, hükümetin öneriği "Okul Özerklik Yasası" tasarısına karşı çıkıyor. Öğretmen sendikaları ve öğrenci örgütleri, kanunun eğitimin özelleştirilmesine ve merkeziyetçi atamaya kapı açacağını savunuyor. Polis kaynaklarına göre son 48 saatte yaklaşık 400 kişi gözaltına alındı. İçişleri Bakanlığı "halk düzenini bozma" gerekçesiyle sert müdahaleyi meşrulaştırırken, sendikalar polis şiddeti iddialarıyla mahkemeye başvurdu. Eylemler önümüzdeki hafta greve dönüşebilir sinyalleri veriyor.

Kamboçya'da işçi hakları: Bağımsız sendika kurmak "suç" mu?

Phnom Penh'in dışındaki bir ayakkabı fabrikasında (ülkedeki Nike ve Adidas tedarik zincirinin parçası), işçilerin kurduğu bağımsız sendika (LRSU) sonucu yönetim, önde gelen 12 sendika üyesini "iş disiplini ihlali" gerekçesiyle işten çıkardı. İşçiler buna "anti-sendikal intikam" diyor. Uluslararası İş Örgütü (İİÖ) standartlarına atıfen yapılan basın açıklamasında, markaların "sorumsuzluk zinciri" içinde kaldığı vurgulandı. Fabrika yönetimi "yasal süreçler işletildiği" yönünde kısa bir beyan yayınladı.

Gazze için rahipler: "Susmak işbirliktir"

Bu hafta Vatikan çevrelerinde ve Roma'da toplanan Katolik, Ortodoks ve Protestan din adamları grubu, Gazze'deki sivil ölümler ve tahliye emri için "soykırım" terminolojisi kullanan ortak bir bildiri yayımladı. Rahipler, uluslararası hukukun işletilmemesi durumunda "tarihî bir vicdan azabı" ile karşılaşılacağını kaydetti. Vatikan Basın Ofisi, bildirinin "kişisel inanç ifadesi" olduğunu, resmi politika değişikliği olmadığını belirtti; bu da din kurumu içindeki gerilimi gözler önüne serdi.

Taksim'de Gezi anısı: Kapanışlar ve bellek mücadelesi

Gezi Parkı Direnişi'nin 13. yıl dönümü (resmi tarih 31 Mayıs) anıldığı bu dönemde, bugün 3 Ekim'de Taksim Meydanı'na giden yollar ve çevre metrolar (Taksim, Şişhane) güvenlik gerekçesiyle kapatıldı. İnsan Hakları Derneği (İHD) ve Taksim Dayanışması, kapanmanın "belleği silme politikası" olduğunu, anma törenlerinin engellendiğini bildirdi. Valilik "olağan güvenlik tedbiri" deyimiyle konuştu. Sokaklarda polis takviyesi yoğun, topluluk halinde toplanma yasaklı.

Kültürel direniş arşivi: Son 10 yılın protesto şarkıları

Paralel olarak, dijital müzik platformlarında ve bağımsız medya kanallarında "Son 10 Yılın En İyi Protesto Şarkıları" listeleri yayımlandı. 2016-2026 aralığını kapsayan derlemelerde; Gezi ruhundan esinlenen yerel parçalardan, Black Lives Matter hareketinin ABD hymnlerine, İran "Kadın, Hayat, Özgürlük" isyanının seslerine kadar geniş bir yelpaze yer alıyor. Listelerin editörleri, sansür riski altındaki sanatçıların albümlerden çıkardığı ama canlı konserlerde söylediği "gizli parçalar"ın da arşivlenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu arşivler, direnişin sadece sokakta değil, bellekte de sürdüğünün kanıtı oluyor.

Ortak payda: Hak talebinin kriminalize edilmesi

Beş farklı coğrafyada, beş farklı aktör grubu (öğrenci, işçi, din adamı, bellek müdafaası, sanatçı) benzer bir çerçeve içinde yer alıyor: Talep, "güvenlik", "terör", "halk düzeni" veya "iş disiplini" terminolojisiyle cezalandırılıyor. Uzmanlar, bu eşzamanlığın tesadüf olmadığını; neoliberal düzenin kriz yönetim stratejilerinin evrensel bir şablona oturduğunu, direnişin de bu şablonu aşıp ulusötesi bir dille yeniden yazılmaya çalışıldığını kaydediyor.