Afganistan'a Zorla Dönen 6 Milyon İnsan: Taliban Yönetiminde Kış ve Açlık Tehlikesi

Pakistan ve İran'dan zorla geri gönderilen Afgancı vatandaşların sayısı Ağustos ayı itibarıyla bu yıl 1 milyona ulaştı. Uluslararası Göç Örgütü (IOM) verilerine göre son üç yılda sınırları zorla geçirilen veya kendi isteğiyle dönmek zorunda kalanların toplam sayısı 6 milyonu buldu. Bu akın, Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidara gelmesinden sonra başlayan ve her geçen ay yoğunlaşan bir krizin en somut göstergesi.

Pakistan ve İran politikaları akını tetikliyor

Pakistan Hükümeti'nin Kasım 2023'te başlattığı "Yabancılara Yönelik Ulusal Eylem Planı" kapsamında, belgeleri olmayan veya süresi dolan Afgancılara verilen süreler sona erdirildi. Resmi rakamlara göre sadece bu süreçte Pakistan'dan 1,7 milyonun üzerindeki Afgancı çıkış yapmak zorunda kaldı. İran ise ekonomik kriz ve güvenlik gerekçeleriyle sınır kontrollerini sertleştirerek, yılda yüzbinlerce Afgancının zorla geri gönderilmesine neden oluyor. Her iki ülke de göçmenlerin "geçici" statüsünün kalıcılaştığı ve ülke ekonomilerine yük bindirdiği iddiasını ileri sürüyor.

Taliban idaresi ve uluslararası yardım çarkı dönmüyor

Kabul'deki Taliban yönetimi, dönenlerin barınması ve istihdamı için "Göçmenler ve Mülteciler Bakanlığı" üzerinden koordinasyon sağladığını bildiriyor. Ancak ülkenin rezervleri donmuş, bankacılık sistemi işlevsiz ve uluslararası tanınma eksikliği nedeniyle bütçe kaynakları son derece kısıtlı. Birleşmiş Milletler Ofisi (OCHA) ve IOM uyarıyor: Dönenlerin çoğu barınağa, temiz suya ve gıdaya erişimi olmayan geçici kamp kuruyor. Kadınların çalışma ve eğitim yasakları, aidat dağıtımını ve aile ekonomilerini felç ediyor.

Kış ayları insani felaket riskini artırıyor

Insani yardım örgütleri, 2024 yılı insani yardım planının finansmanının yüzde 30'unun altındaki seviyede kaldığını rapor ediyor. Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte, yetersiz izolasyonlu çadırlarda kalan milyonlarca insanda soğuktan ölüm, solunum yolu enfeksiyonları ve açlık riski artıyor. Özellikle kadın başlıklı aileler ve engelli bireyler, yardım dağıtım mekanizmalarına erişimde en büyük engelle karşılaşıyor. Uluslararası toplumun "yıl sonu" taahhütlerinin nakde dönüşmesi, zemindeki aciliyeti karşılamakta yetersiz kalıyor.