669 çocuğu Nazilerden kurtaran Nicholas Winton: 'Britanya'nın Schindler'i 106 yaşında hayatını kaybetti

Sir Nicholas Winton, 1939 yılında Nazi işgali altındaki Çekoslovakya'dan neredeyse tamamen Yahudi kökenli 669 çocuğu trenlerle Britanya'ya taşıyan 'Kindertransport' operasyonunun mimarı, 1 Temmuz 2015 tarihinde 106 yaşında hayatını kaybetti. Winton'un bu cesur girişimi, yaratıdığı bürokratik ağ ve 50 yıl boyunca ailesinden bile sakladığı sessiz kahramanlık, onu 'Britanya'nın Schindler'i' unvanıyla tarihe kazıdı.

1939'da Prag'da başlayan bir yarım asırlık sır

Hikaye, 29 yaşındaki bir borsacı olan Nicholas Winton'un 1938 sonbaharında bir arkadağının davetiyle Prag'a gitmesiyle başlar. Sudetler'in Nazi 독일에 teslimi sonrası bölgedeki mülteci kamplarındaki durumu gören Winton, İngiltere'ye dönüşünde çocukları kurtarmak için bir operasyon başlatır. Londra'daki evinin bir odasını ofis yaparak, İngiliz bürokrasisiyle mücadele eder, her çocuk için 50 sterlin garanti (bugünkü değeriyle binlerce pound) bulur ve aileleri ikna eder.

Yedi tren, 1939 Mart ile Eylül arasında Prag'dan निकलerek Londra'ya ulaştı. Sekizinci tren, 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'yı işgali ve savaşın ilanıyla Prag istasyonunda durduruldu; o trendeki 250 çocukların neredeyse hepsi daha sonra konsantrasyon kamplarında hayatını kaybetti. Bu gerçeği Winton hayat boyu en büyük acısı olarak taşıdı.

Eşinin çantasından çıkan defterle aydınlanan karanlık

Winton, savaş sonrası hayatına devam etti, evlendi, çocukları oldu ve bu hikayeyi kimseyle paylaşmadı. 1988'de eşi Grete, tavan katında eski bir çantada, kurtarılan çocukların isimlerinin, fotoğraflarının ve evlatlık aile adreslerinin yazılı olduğu bir defter buldu. Bu defter, Winton'un 'eski kağıtlar' diye yıkmak istediği belgelerdi. Grete, bu bilgiyi BBC'nin 'That's Life!' programı sunucusu Esther Rantzen'e ulaştırdı.

Televizyon ekranlarında yaşanan o tarihi an

1988 Şubat'ında çekilen programda, Winton stüdyoda otururken Rantzen, 'Eğer bu adam sizi kurtarmadıysa ayak kalkın' dedi. Stüdyodaki yüzlerce kişinin, Winton'un kurtardığı çocukların (artık yetişkin olan) torunları da dahil, ayak kalkması İngiliz televizyon tarihinin en duygusal anlarından biri olarak kaydedildi. Winton, o gün kadar tanımadığı bu insanlarla tanıştı. Bu an, onun 'sessiz kahraman' olmaktan çıkıp dünya çapında bir sembol haline gelmesini sağladı.

Geç gelen onurlar ve miras

Kraliçe Elizabeth II, 2003 yılında Winton'a 'Şövalye' unvanını verdi. Çek Cumhuriyeti de 2014'te en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Aslan Nişanı'nı verdi. Prag ana tren istasyonunda ve Londra Liverpool Street istasyonunda Winton ve kurtardığı çocukları anıtan heykeller dikildi. Vefat ettiği 2015 yılında, onun sayesinde hayatta kalan 'Winton Çocukları' ve torunlarının sayısı 6.000'i bulmuştu.

Winton, 2014'te bir röportajda "Risk almadım, sadece bir işi bitirdim" demişti. Bu cümle, bürokratik engelleri aşmak için sahte belgeler bile hazırlayan, trenler organize eden ve on binlerce hayatı değiştiren bir adamın alçakgönüllülüğünü özetliyordu.