19 Yıl Önce Bugün: Avrupa Venuş'e İlk Kez Kendi Aracını Gönderdi
ESA, 8 Kasım 2005'te Venus Express'i fırlatarak Venuş'u inceleyen üçüncü aktör oldu. Aracı 9 yıl boyunca kutup vörtisleri, olası volkanlar ve özyarasa bulgularıyla gezegenin iklim tarihini aydınlattı.

8 Kasım 2005 tarihinde Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Baikonur Kosmodromu'ndan bir Soyuz roketi ile Venus Express'i fırlatarak Venuş gezegenine ilk bağımsız misyonunu başlattı. Bu lansman, ESA'yı Venuş'e başarıyla bir araç gönderen, ABD ve Sovyetler Birliği'nden sonra dünyadaki üçüncü aktör konumuna getirdi; Japonya'nın JAXA'sı beş yıl sonra dördüncüsü olmuştu.
Araç, Venuş'ün yoğun ve toksik atmosferi ile yüzey basıncının gemiyi ezebileceği koşullara dayanmak üzere tasarlanmıştı. Yörüngeye yerleşmesinin ardından Venus Express, beklenenden çok daha uzun olan yedi yıldan fazla bir süre (toplamda dokuz yıla kadar) veri topladı. Misyon sırasında bilim insanlarını en çok şaşırtan bulgu, güney kutbunda sürekli dönen ve şekil değiştiren dev bir kutup vörtisinin keşfi oldu.
Volkan aktivitesi ve özyarasa kanıtları
Veriler, atmosferdeki kükürt dioksit seviyelerindeki ani artışlarla birlikte yüzeyde olası aktif volkan aktivitesine işaret eden bulgular da içerdi. Ayrıca aracın sensörleri, Venuş'ün manyetik alanı olmamasına rağmen güneşten gelen parçacıkların atmosferdeki yüklü parçacıklarla çarpışması sonucu oluşan, gezegenin kendisinin ürettiği özyarasa (aurora) olaylarını tespit etti. Bu bulgular, Venuş'ün iklim evriminin ve atmosfer dinamiklerinin anlaşılmasında kritik rol oynadı.
Son aşamada cesur bir manevra
Misyonun son yıllarında kontrol ekibi, aracı tasarım sınırlarının ötesinde, Venuş bulutları içine indirerek "aerofrenaj" (atmosfer frenlemesi) deneyi gerçekleştirdi. Araç bu zorlu manevraya dayanıklı çıktı ancak Ocak 2015'te kontrol merkezine sinyal vermeyi durdurdu ve kısa süre sonra atmosferde yakıp gitti.
Bilim insanları Venus Express verilerini kullanarak, Venuş'ün geçmişte yaşanabilir okyanuslar barındırdığı olasılığını ve iklim değişikliğinin bir gezegeni nasıl dramatik bir biçimde "serin cennetten" "buharlı bir cehenneme" dönüştürebileceğini modellemeye devam ediyor. ESA, 2018'de JAXA ile ortak BepiColombo misyonu için Venuş'ün yerçekimini kullanarak bu mirasa yeni bir sayfa eklemiş oldu.
HaberGo Editor ve Muhabır ekibi
