15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı: Yürürlük Tarihi Belli Oldu, Mevcut Hesaplar İçin Geçiş Süreci Başladı

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanan ve 5651 sayılı Kanun'un ilgili maddeleriyle yetkili kurum olarak atanan BTK'nın çıkardığı "Çocukların İnternet Ortamında Korunması Hakkında Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, sosyal medya sağlayıcılarının 15 yaş altı kullanıcıları tespit edip erişimi engellemesini veya ebeveyn denetimine tabi tutmasını zorunlu kılıyor.

Yasak mı, denetim mi? Yeni sistem nasıl işleyecek?

Yönetmelik "yasak" terminolojisi yerine "yaş doğrulama" ve "ebeveyn onayı" mekanizmasını öne çıkarıyor. Buna göre;

• Sosyal medya platformları, Türkiye'den erişim sağlayan kullanıcıların yaşını doğrulamak için kimlik paylaşım sistemleri (KPS), bankacılık veri tabanı veya biyometrik yöntemler gibi resmi kanalları kullanmak zorunda.
• 15 yaş altı tespit edilen kullanıcılar için hesap "Çocuk Hesabı" statüsüne çevriliyor. Bu hesaplar; reklam profillemesinden çıkarılıyor, doğrudan mesajlaşma kısıtlanıyor ve algoritmik öneri sistemleri devre dışı bırakılıyor.
• Ebeveyn veya veli, BTK'nın geliştirdiği "Aile Güvenlik Merkezi" uygulaması üzerinden onay verirse hesap aktif kalıyor; onay verilmezse veya doğrulama yapılamazsa hesap dondurulup 30 gün içinde siliniyor.

Mevcut hesaplara ne olacak? Geçiş süreci nasıl işleyecek?

En çok merak edilen konu, şu an aktif olarak kullanılan 15 yaş altı hesapların kaderi. Yönetmelik madde 7'de "uyum süresi" tanıyor. Buna göre;

• Platformlar, yönetmeligin yayımlandığı tarihten itibaren 6 ay içinde altyapı entegrasyonlarını tamamlamak zorunda.
• Bu 6 aylık süreçte mevcut hesaplar devam edebilecek ancak süre bitiminde yaş doğrulaması yapılamayan/onayı alınamayan hesaplar sistematik olarak kapanacak.
• Kullanıcılar bu süre içinde "Aile Güvenlik Merkezi" üzerinden veli onayını alıp hesabı "Çocuk Modu"na taşıyabilir veya 15 yaşını doldurduğunu belgeleyerek standart hesaba geçebilir.

Platformlar uymazsa ne olacak?

BTK yetkileri kapsamında; yaş doğrulama sistemini kurmayan, ebeveyn onayı mekanizmasını devreye sokmayan veya verileri Türkiye'de muhafaza etme yükümlülüğüne riayet etmeyen sosyal medya sağlayıcılarına idari para cezası ve bant genişliği daraltma (ağ trafiği kısıtlama) sanciyonları uygulanabilecek. Kurum, ilk denetim turunu uyum süresi bitiminden itibaren başlatacağını duyurdu.

Uzmanlar: "Teknik altyapı zorlu, sivil toplumdan denetim gerekiyor"

Dijital haklar alanında çalışan uzmanlar, yaş doğrulamanın "veri hırsızlığı riskini artırabileceği" ve "biyometrik verinin özel şirketlerle paylaşılmasının KVKK uyumu açısından tartışmalı olduğunu" vurguluyor. BTK ise "Veri işleme yalnızca yetkili kurumlar (NVI, Bankalar) tarafından, şifreli ve anonimleştirilmiş token yapısıyla yapılacak, platformlar ham veriyi göremeyecek" açıklamasını yapmıştı.