11 Eylül'ün 25. yılında anma törenleri: 2.977 can kaybı ve dünyayı değiştiren gün

11 Eylül 2001 tarihinde ABD'yi sarsan ve dünya tarihinin seyrini değiştiren terör saldırılarının 25. yıldönümü, bugün New York, Arlington (Virginia) ve Shanksville (Pensilvanya)'deki üç ana noktada resmi anma törenleriyle törenleştiriliyor. Saldırılarda toplam 2.977 masum kişi hayatını kaybetmişti.

Ground Zero'da isimler okunuyor, dört kez ses kesiliyor

World Trade Center (WTC) alanında, yıkılan Kuleler'in ayak izlerinde kurulan 9/11 Anıt ve Müzesi'nde ailelerin ve yetkililerin katıldığı tören, yerel saat 08:46'da kuzey kuleye (American Airlines 11 Uçuşu) çarpma anında ilk ses kesintisiyle başladı. Tören protokolüne göre, gün içinde Pentagon'a çarpan Uçuş 77 (09:37), Güney Kule'nin çöküşü (09:59), Uçuş 93'ün Shanksville'a düşürülmesi (10:03) ve Kuzey Kule'nin çöküşü (10:28) anları da ses kesintisiyle anılacak. Kurbanların isimleri, aile üyeleri tarafından tek tek mikrofonla okunuyor; bu yıl da siyasi konuşmalara yer verilmeden, tamamen anma odaklı bir format korunduğu bildirildi.

Sağlık etkileri ve tazminat fonu hâlâ gündemde

Saldırının 25 yıl sonra hâlâ can aldığı bir gerçeklik, Ground Zero'da çalışan kurtarma ekipleri, sakinler ve temizleme personelinin maruz kaldığı toksik toz cloud kaynaklı hastalıklar. 11 Eylül Sağlık Programı (WTCHP) verilerine göre, şu ana kadar 130 binden fazla kişi "9/11 ilişkili" kanser, solunum yolu hastalıkları ve travma sonrası stres bozukluğu tanısı alarak takip ediliyor. Kongre tarafından 2090 yılına kadar uzatılan Kurban Tazminat Fonu (VCF), hâlâ binlerce başvuruyu işlemekte ve ödeme yapmaktadır; bu durum saldırının "bitmemiş" bir travma olduğunu hatırlatıyor.

Küresel güvenlik mimarisini yeniden çizen bir kırılma noktası

Saldırılar, ABD'nin "Terörle Savaş" ilan etmesine, Afganistan ve Irak operasyonlarına girişmesine ve Ulusal Güvenlik Bakanlığı (DHS) ile Ulaştırma Güvenliği İdaresi (TSA) gibi kurumların kurulmasına doğrudan neden oldu. Güvenlik uzmanları, 25 yıl sonra al-Qaida'nın merkeziyetsiz yapıya evrildiğini, ISIS (DAEŞ) gibi aktörlerin çıktığını ve tehdidin evrişimli bir yapıya büründüğünü vurguluyor. Havaalanı güvenlik protokollerinden istihbarat paylaşım mekanizmalarına, sınır kontrolünden siber güvenliğe kadar uzanan mevcut uluslararası güvenlik mimarisinin temelleri, o gün atıldı.

New York Valisi Kathy Hochul ve New York Başkanı Eric Adams'ın da katıldığı törenlerde, bir sonraki yuvarlak yıldönüm olan 30. yıl için anıt alanındaki "Survivor Tree" (Hayatta Kalan Ağaç) sembolü etrafında yeni bir anma projesi duyurulması bekleniyor. ABD Başkanı'nın bugün üç lokasyonu da ziyaret edip króyle bırakması planlanıyor.