Zeytinyağı İhracatında %52'lik Sert Düşüş: 2026 Yılı İlk Yarısında Gelir Kaybı Belli Oldu
Türkiye'nin dünyada sofralık zeytin üretiminde birinci, zeytinyağı üretiminde ise ikinci sırada yer aldığı bir dönemde, yılın ilk altı ayında ihracat rakamlarıda ciddi bir daralma yaşandı. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçılar Birliği verilerine göre, 2026 yılının ilk yarısında Türkiye genelinde zeytin ve zeytinyağı ihracatı yaklaşık 59 bin ton olarak gerçekleşirken, toplam ihracat geliri 187 milyon dolar seviyesinde kaldı.
Geçen yılın aynı dönemine göre hem miktar hem de değer bazında yüzde 30 oranında bir gerileme kaydedildi. Sektör temsilcileri, bu düşüşün temelinde iklim krizinin rekolte üzerindeki olumsuz etkileri, artan üretim maliyetleri ve geçmiş dönemdeki ihracat kısıtlamalarının pazar payı üzerindeki yansımaları olarak değerlendiriyor.
Ürün Gruplarında Kayıp Analizi
İhracat rakamları detaylı olarak incelendiğinde, en sert düşüşün zeytinyağı kaleminde yaşandığı görülüyor. İlk altı ayda zeytinyağı ihracatı miktar bazında yüzde 52 azalarak yaklaşık 11 bin ton olurken, bu kalemden elde edilen gelir de yüzde 48 düşüşle 57 milyon dolara geriledi.
- Siyah Zeytin: Miktar bazında %13 azalarak 33 bin tona, değer bazında %7 düşüşle 88 milyon dolara geriledi.
- Yeşil Zeytin: Miktarda %22 azalışla 9 bin 780 ton, değerde %15 gerileyerek 28 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.
- Prina Yağı: %50 azalarak 5 bin 21 ton seviyesinde gerçekleşti ve 14 milyon dolarlık döviz geliri sağladı.
Sektörden AB Kotası ve Dijitalleşme Çağrısı
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçılar Birliği Başkanı Emre Uygun, yeni sezonda yüksek rekolte beklentisiyle birlikte, uluslararası rekabet gücünün artırılması için devlet desteklerinin yeniden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle Avrupa Birliği'nin Türk zeytinyağına uyguladığı 100 tonluk gümrüsüz kotanın, Gümrük Birliği güncellenmesi sürecinde en az 60 bin tona çıkarılmasının hayati önem taşıdığı ifade edildi.
Sektörde şeffaflığı ve verimliliği artıracak bir adım olarak, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile ortaklaşa yürütülen "Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi" üzerinde çalışılmaya başlandı. Bu dijital sistemle; üretimden sıkım tesislerine, depolardan ambalajlama süreçlerine kadar tüm aşamalar anlık olarak takip edilebilecek. Bu dönüşümün, fiyat dalgalanmalarına karşı veri odaklı ve öngörülebilir politikaların geliştirilmesine olanak sağlaması bekleniyor.