Ukrayna'da Rusça Dönemi Kapandı: Artık Korunan Diller Listesinde Değil
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusçayı "Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı" kapsamındaki koruma altındaki diller listesinden çıkaran No. 4699-IX sayılı yasayı 12 Haziran Cuma günü imzaladı. Aralık 2025'te parlamentodan geçen yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Rusça artık "saldırgan devletin dili" olarak tanımlanarak devletin koruma ve destek mekanizmalarından çıkarıldı.
Rusça Neden Koruma Kapsamından Çıkarıldı?
Ukrayna Parlamentosu Başkanı Ruslan Stefançuk, kararın adil ve doğal bir süreç olduğunu belirterek, saldırgan bir devletin dilinin, yerli halkların ve ulusal toplulukların dillerini desteklemek için oluşturulmuş araçlardan faydalanamayacağını vurguladı. Yasa gerekçesinde, Rusçanın yüzyıllardır süregelen hakimiyeti nedeniyle yok olma tehlikesinin bulunmadığı ve bu nedenle "azınlık dili" statüsünde korunmasına gerek olmadığı ifade edildi.
Devlet Desteği Kesiliyor: Neler Değişecek?
Milletvekili ve PACE Medya ve Bilgi Toplumu Alt Komitesi Başkanı Yevgeniya Kravçuk, bu değişikliğin bireysel konuşma dilini yasaklamadığını belirtti. Günlük yaşamda Rusça konuşmaya devam edilebileceğini ancak devletin şu konularda sorumluluk almayacağını açıkladı:
- Rus kültürel merkezlerinin finansmanı ve desteklenmesi,
- Rusça dil eğitiminin devlet eliyle teşvik edilmesi,
- Rusça kitapların basımı için sağlanan destekler.
Buna karşın; Kırım Tatarca, Romanca, Belarça, Bulgarca ve Kırımçakça gibi diller koruma altında kalmaya devam edecek. Özellikle Kırımçakça ve Karayca gibi yerli halk dilleri listeye eklenerek toplumsal kapsayıcılık hedeflendi.
Ukrayna'da Dil Kullanımı Hızla Değişiyor
Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü'nün (KMIŞ) verileri, toplumdaki dilsel dönüşümü rakamlarla ortaya koyuyor. 2020 yılında evde Ukraynaca konuşanların oranı %52 iken, bu oran 2025 yılına gelindiğinde %63'e yükseldi. Aynı dönemde sadece Rusça konuşanların oranı %25'ten %13'e geriledi.
Eğitim alanındaki eğilimler de benzer bir yön gösteriyor. 2019 yılında Rusçanın okullarda öğretilmesine karşı çıkanların oranı yalnızca %8 iken, güncel verilerde bu oran %58'e ulaştı. Vatandaşların büyük çoğunluğu artık Rusçanın yabancı diller seviyesinde veya daha düşük bir öncelikle ele alınması gerektiğini düşünüyor.
Bu yasal düzenleme, Ukrayna'nın savaş sonrası ulusal kimlik inşası ve dilsel egemenlik stratejisinin kritik bir adımı olarak değerlendiriliyor.