Trump'ın İran Barış Planı Açıklandı: 14 Maddelik Kritik Anlaşmanın Detayları
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan ve dünya genelinde ekonomik bir çöküşü önlemeyi hedefleyen 14 maddelik mutabakat zaptının metnini kamuoyuna açıkladı. Trump, özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliğin sona ermesi ve küresel piyasaların istikrar kazanması için kritik tavizler içeren bu anlaşmanın dünya çapında bir depresyonu önlediğini savundu.
Anlaşmanın Finansal ve Siyasi Maddeleri
Yayınlanan metne göre, ABD tarafından İran limanlarına uygulanan deniz blokajı derhal kaldırılacak ve İran ham petrolünün yurt dışına sevkiyatı için özel izinler (waiver) tanınacak. Anlaşmanın en dikkat çekici noktalarından biri, milyarlarca dolarlık dondurulmuş İran varlıklarının iade edilme potansiyeli ve Körfez ülkeleri tarafından finanse edilecek 300 milyar dolarlık bir yeniden yapılandırma fonunun kurulmasıdır. Trump, ABD'nin bu fona tek bir sent bile katkı sağlamayacağını, yatırımların bölgesel ortaklar tarafından yapılacağını vurguladı.
Nükleer Program ve Güvenlik Tavizleri
Söz konusu mutabakat, 60 günlük bir ateşkes süreci olarak kurgulandı. Güvenlik ve nükleer faaliyetler kapsamında şu maddeler öne çıkıyor:
- Nükleer Stok: İran, 440 kg'lık yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokunun, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde "down-blending" yöntemiyle etkisiz hale getirilmesini kabul etti.
- Hürmüz Boğazı: İran, 60 gün boyunca gemilerin boğazdan ücretsiz ve güvenli geçişine izin verecek.
- Lübnan Denklemi: Anlaşma, Lübnan'ın toprak bütünlüğünü korumayı ve İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını kısıtlamayı öngörüyor.
- Balistik Füzeler: Trump, İran'ın sivil kullanım için uranyum zenginleştirme hakkı olduğunu ve balistik füze programının tamamen terk edilmesi konusunda baskı yapmayacağını belirtti.
Siyasi Tepkiler ve İmza Süreci
G7 liderleri tarafından desteklenen anlaşma, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından "çok iyi bir anlaşma" olarak nitelendirildi. Ancak plan, İsrail ve Cumhuriyetçi Parti içindeki sert kanat tarafından tepkiyle karşılanıyor. İran'ın baş müzakerecisi Mohammad Bagher Ghalibaf ise anlaşmayı "ABD'nin başarısızlığının bir kaydı" olarak tanımladı.
Anlaşmanın, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian tarafından İsviçre'de düzenlenecek bir törenle imzalanması planlanıyor. Trump, bu hamleyle petrol fiyatlarının düşüş eğilimini desteklediğini ve piyasaların bu durumu sevdiğini ifade etti.