Trump'ın 'Büyük Amerika' haritası tartışması gümrük savaşına döndü: AB'ye %50 tarife tehdidi

Washington — Donald Trump yönetimi, Grönland'a yönelik egemenlik iddialarını retorikten çıkarıp ticaret silahına çevirdi. Beyaz Sarayı dün gece açıkladığı kararla, Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'ın kontrolünün ABD'ye devredilmediği takdirde, Avrupa Birliği üyesi Danimarka ve destek veren AB ülkelerine uygulanacak gümrük vergilerini %50 seviyesine çekti. Karar, "Ulusal Güvenlik Tehlikesi" gerekçesiyle 1962 Ticaret Yasası'nın 232. maddesi dayanağıyla imzalanan yürürlükteki bir yürürlüğe girdi.

Danimarka: "İstismar Edilemeyeceğiz"

Kopenhag'da Başbakan Mette Frederiksen, acil toplantıya çağırdığı kabine sonrasında yaptığı basın açıklamasında, ABD'nin tek taraflı hareketinin "uluslararası hukuka ve NATO ittifakının ruhuna aykırı" olduğunu vurguladı. Frederiksen, "Grönland satılık değil, Grönland halkının geleceği onlara aittir" diyerek 2019'daki tavrını tekrarladı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ise Brüksel'de AB Dışişleri Konseyi'ne acil davetiye gönderdi.

Kanada ve Panama Kanalı eksenleri de ısınıyor

Gelişmeler Grönland'la sınırlı kalmadı. Trump, Truth Social platformunda paylaştığı ve Kanada'nın 51. eyalet, Panama Kanalı'nın ise ABD kontrolüne geri alınması gerektiğini savunan harita görsellerini, "stratejik vizyon" olarak tanımladı. Ottawa'da Başbakan Justin Trudeau, "Kanada'nın egemenliği müzakere konusu değil" mesajını verdiği halde, ABD'nin kanadalı alüminyum ve ahşap ithalatı üzerine başlattığı "232 Soruşturması" sürecinin hızlandırıldığı sipariş ediliyor. Panama Başkanı José Raúl Mulino ise Kanal Yönetim Kurulu'na ABD'nin askerî varlığı artırma taleplerini reddettiğini bildirdi.

NATO'da Madde 5 kabusu

İttifakın en karmaşık testiyle karşı karşıya kalan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, yarın Brüksel'de toplanacak Kuzey Atlantık Konseyi'ne gündem olarak "Üye Ülke Bütünlüğü ve Madde 5 Uygulaması" kalemini ekletti. Diplומטik kaynaklar, ABD'nin bir üye ülkesinin (Danimarka) toprağında işgal/anneksiyon tehdidi altındayken Madde 5'in (toplu savunma) nasıl tetikleneceğinin belirsizliğinin, ittifak tarihindeki en ciddi yapısal kriz olduğunu aktarıyor. Almanya ve Fransa, AB'nin "Karşılıklı Koruma Aracı"nı (ACI) devreye sokma hazırlıklarını sürdürüyor.

Arktik'teki madencilik ve askeri mantık

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre Grönland'ın buz tabakaları altında dünyanın en büyük nadir toprak elementleri rezervlerinden biri, yaklaşık 38,5 milyon ton potansiyel yerleşimi bulunuyor. Bu rezervler, Çin'in global tedarik zincirindeki baskınlığını kırmak isteyen Pentagon stratejistleri için "hayati" olarak sınıflandırılıyor. Thule Hava Üssü (Pituffik Uzay Bası) üzerinden gelen uyarı sistemleri de ABD'nin nükleer erken uyarı ağının kemer taşı.

Kongre'de meclisler ayrılıyor

Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Jim Risch (R-Idaho), yönetimin yetkilerinin "yasal çerçeve içinde" olduğunu savururken, Demokratik muhalifler ve bir kısmı Cumhuriyetçi senatörler (Lisa Murkowski, Susan Collins), "Kongre onaysız gümrük savaşının yasama otoritesini usurp ettiğini" öne sürüyor. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Türkçe basın bültenlerinde bile "ABD'nin tek kutbu dünyası bitti" yorumları yer almaya başladı.