TRT'nin 'Mehmed: Fetihler Sultanı' dizisine Çin'den tarih hatası tepkisi
TRT 1 ekranlarında yayınlanan Mehmed: Fetihler Sultanı dizisinin 66. bölümünde yer alan tarihsel anlatımlar, Çin'den sert tepki aldı. Dizide 15. yüzyılda hüküm süren Fatih Sultan Mehmed ile 16. yüzyılda kurulan Yarkand Hanlığı'nın bir araya getirildiği sahneler, tarihsel gerçeklerle bağdaşmadığı gerekçesiyle yargıya taşındı.
Kronolojik Hatalar ve Bilirkişi Raporu
Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Mahmut Yakup'un başvurusuyla Çin Hukuk Bürosu'na vekâlet verildiği ve 9 Haziran 2026 tarihinde uzmanlar tarafından bir bilirkişi raporu hazırlandığı belirtildi. Raporda, dizideki temel hatalar şu şekilde sıralandı:
- Zamanlama Hatası: Fatih Sultan Mehmed'in 1451-1481 yılları arasında tahtta olduğu, ancak Yarkand Hanlığı'nın Eylül 1514'te kurulduğu, dolayısıyla iki yapının aynı dönemde bulunmasının imkansız olduğu vurgulandı.
- Kişilik Yanlışlığı: Timurlu şair ve devlet adamı Ali Şir Nevai'nin (1441-1501), hayatı boyunca Sincan bölgesine gitmediği ve ölümünden 13 yıl sonra kurulan Yarkand Hanlığı'nın sözcüsü olarak gösterilmesinin gerçek dışı olduğu ifade edildi.
- Terminoloji Sorunu: Dizide kullanılan 'Doğu Türkistan' ifadesinin 15. yüzyıl kaynaklarında yer almadığı, bu kavramın 18. ve 19. yüzyıllarda Batılı kaynaklarca yaygınlaştırıldığı ileri sürüldü.
İhtarname Gönderilen İsimler ve Talepler
Hazırlanan rapor doğrultusunda; TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ve senarist Ozan Bodur'a resmi ihtarname gönderildi. İhtarnamede, tarihi gerçeklerin çarpıtıldığı ve Çin halkı ile Uygur Türklerinin aşağılandığı iddia edildi.
İlgili taraflardan yazılı özür yayınlanması, hatalı sahnelerin düzeltilmesi veya yayından kaldırılması talep edilirken, 30 günlük süreye rağmen henüz bir yanıt verilmediği kaydedildi.
"Sorumluluk Bilinciyle Hareket Edilmeli"
Çin Vatandaş ve Çin Şirketleri Hukuki Hak ve Menfaatlerini Koruma ve Yardımlaşma Derneği (ÇHD) Başkanı Zhao Yue, tarihî yapımların toplumlar arasında tartışma yaratmak yerine ortak tarih bilincine katkı sağlaması gerektiğini belirtti. Hukukçu Murat Erdal ise senaryo aşamasında yeterli özen gösterilmediğini, dönemin siyasi yapısının günümüzle karıştırıldığını ifade etti.