Tolkien'ın 1968 röportajı yayımlandı: "İyilik, kötülüğün kapısını aralar" diye uyardı
BBC, efsanevi yazar J.R.R. Tolkien'ın 1968 yılında kaydedildiği halde yıllarca arşivlerde kalan son televizyon röportajının tam metnini ve görüntülerini 2019'da erişime açmış, bu hafta yeniden gündeme getirmişti. Röportaj, Hobbit kitabının yayımlanmasından 31 yıl sonra, yazarın ölümünden beş yıl önce Oxford'daki evinde gerçekleştirilmişti.
Mülakatın en çarpıcı anında Tolkien, Yüzüklerin Efendisi'nin finalinde Shire'a (Hobbitlık) dönen kahramanların, evlerini işgal eden Ruffian'ları (Şirvan/Saruman'ın adamları) temizlemesi gerektiğini anlattığı "Scouring of the Shire" (Shire'ın Temizlenmesi) bölümünün aslında bir uyarı olduğunu açıkladı. "İyilik, çoğu zaman kötülüğe yol açar" diyen Tolkien, naif ve korunaklı bir iyiliğin, yüzleşmeyi bilmemesi durumunda zulmün kapısını nasıl araladığını bu bölümle ispatlamak istediğini söyledi.
"Yüzük, iradenin esiri değil, iradeyi köle eden bir büyüydü"
Röportajda Tolkien, Yüzük'ün doğası üzerine derin bir metafizik ayrım yaptı. Yazar göre Yüzük, Sauron'un gücünün bir uzantısıydı ve onu kullanan herkesin —hatta iyi niyetli olanların— sonunda Sauron'a dönüşmesi kaçınılmazdı. "Bu bir silah değil, bir büyüydü. İradeyi ele geçiriyordu" diyerek, Frodo'nun Orodruin'in (Kutsal Dağ) alevlerinde Yüzük'ü atmaktan aciz kalmasının bir karakter zayıflığı değil, Yüzük'ün doğasından kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Bu görüş, edebiyat eleştirmenliği tarafından yıllardır tartışılan "Frodo başarısız mı oldu?" sorusuna Tolkien'ın kendi verdiği en net cevaptır. Yazar, Frodo'nun görevini "tamamlamak" için Gollum'un aracılığıyla sağlanan "eşsiz bir lütuf" (grace) kavramına da değindi; bu da Katolik teolojisindeki "ilahi müdahale" anlayışını romanın iç mantığına yerleştirdiğini kanıtlıyordu.
Oxford akademisyeninden pop kültür ikonuna: "Ben bir hikaye anlatıcısıyım"
Röportaj boyunca Tolkien, eserinin alegori (anlam yüklenmesi) yapılmasına şiddetle karşı çıktığını tekrarladı. "İkinci Dünya Savaşı için bir alegori değil bu" diyerek, okuyucuların ve eleştirmenlerin savaş, nükleer silah veya endüstriyelizm üzerine kurguladığı paralellikleri reddetti. Bunun yerine "Uygulanabilirlik" (Applicability) kavramını savundu: Hikaye okuyucunun kendi deneyimlerine ışık tutmalı, yazarın emrettiği anlamı zorlamamalıydı.
1968'de halihazırda Amerika'da "Tolkienmania" (Tolkien çilesi) başlarken, akademik kariyeri ve ailesiyle sakin bir yaşam süren yazar, aniden ünlü olmanın rahatsızlığını gizlemedi. "Ben bir akademisyenim, bir filologum. Hikaye anlatmak benim için bir hobiydi" diyerek, popüler kültür ikonu olma rolünü asla benimsemediğini itiraf etti.
BBC Arşivi'nin 2019'da yayımladığı bu materyal, Tolkien'ın sadece bir fantastik dünya kurucusu değil, dilin, mitolojinin ve insan doğasının karanlık yüzüyle yüzleşen derin bir düşünür olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Röportajın tam metni ve parçaları BBC'nin resmi arşiv sitesinden erişilebilir durumda.