Sigara satışı 1 Ocak 2000 sonrası doğanlara ömür boyu yasak: Kanun teklifi TBMM'ye geldi
Sağlık Bakanlığı'nın hazırladığı ve TBMM Sağlık Komisyonu'nun gündemine getirdiği "Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun" değişiklik teklifi, Türkiye'de tütün mücadelesinin tarihini yazacak radikal düzenlemeler içeriyor. Teklifin en çarpıcı maddesi, 1 Ocak 2000 tarihini ve sonrasını doğum tarihi olarak kabul eden vatandaşların ömür boyu sigara ve tütün ürünü satın almasının yasaklanması yönündedir.
"Tütensiz Nesil" stratejisi yasalaşıyor
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) "Tobacco Endgame" (Tütün Son Oyunu) stratejisi çerçevesinde şekillenen teklif, belirli bir doğum yılı sonrası dünyaya gelenlerin asla tütün bağımlısı olmamasını hedefliyor. Bu kapsamda 2024 itibarıyla 24 yaşını doldurmuş veya dolduracak olanlar (1 Ocak 2000 ve sonrası doğumlular) yasal yollarla sigara, ısıtmalı tütün cihazları ve e-sigara gibi nikotin içeren hiçbir ürün edinemez hale gelecek. Yasak, ilgili kişilerin yaşa bakılmaksızın ömür boyu geçerli olacak.
Sadece satış yasağı değil; paket kapsamlı
Kanun teklifi satış yasağıyla sınırlı kalmıyor. Tasarrufun diğer başlıca maddeleri şunlardır:
- Düz (standartlaştırılmış) ambalaj zorunluluğu: Tütün ürünleri ambalajlarından marka logoları, renkler ve tasarım öğeleri kaldırılacak; tüm paketler aynı renkte, aynı yazı tipinde ve büyük sağlık uyarılarıyla satılacak.
- Açık alanlarda sigara içme yasağının genişletilmesi: Toplu taşıma durakları, spor sahaları, çocuk oyun parkları, hastane ve okul bahçeleri gibi alanlar "sigarasız" ilan edilecek; ihlal durumunda idari para cezası artırılacak.
- E-sigara ve ısıtmalı tütün kısıtlamaları: Aromalı e-sigara sıvılarının satışı yasaklanacak, bu cihazlar da sigara ile aynı kurallara tabi tutulacak.
- Reklam ve tanıtım yasağının pekiştirilmesi: Sosyal medya ve dijital platformlarda dolaylı tanıtım (influencer pazarlaması vb.) engellenmek için teknik ve yasal önlemler getiriliyor.
Sektör ve uygulama süreci
Teklif Komisyon'da görüşülüyor; Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilirse Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden itibaren (veya geçiş süreleri tanıyarak 6 ay içinde) yürürlüğe girecek. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, düzenlemenin "gençlik sağlığını koruma ve gelecek nesilleri tütünden arındırma" amacını taşıdığını, uygulama takibinde denetimlerin artırılacağını belirtiyordu. Sivil toplum kuruluşları tasarrufu "tarihi bir adım" olarak nitelendirirken; tütün sektörü temsilcileri yasakların kayıt dışı ticareti teşvik edeceğini, yerine teknolojik çözümler (yaş doğrulama sistemleri vb.) önerilmesini savunuyor.