Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda tarihi ilk: Stratejik Komite İstanbul'da toplandı
İslam dünyasının en geniş askeri işbirliği çerçevesi olan Mekke Ortak Savunma Anlaşması (Islamic Military Counter Terrorism Coalition - IMCTC), kuruluşundan bu yana ilk kez Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısını İstanbul'da ev sahipliği yaptı. Toplantıda, 41 üye ülkeyi temsil eden savuma bakanları, dışişleri yetkilileri ve genelkurmay başkanları; terör örgütlerinin yapısını değiştiren yeni tehditler, sınır ötesi harekat koordinasyonu ve savunma sanayii işbirliği üzerindeki ortak vizyon tartışıldı.
Neden İstanbul, neden şimdi?
Koalisyonun merkezi Riyad olsa da, ilk stratejik komite toplantısının İstanbul'da yapılması tesadüf değil. Türkiye, IMCTC'nin kurucu üyelerinden biri olarak hem NATO üyesi kimliğiyle hem de bölgesel askeri gücüyle koalisyonun operasyonel kapasitesini artırıcı bir aktör konumundadır. Son dönemde Gazze, Suriye, Sahel ve Kafkasya'dan uzayan güvenlik boşluğunun, tek bir ülkenin ya da tek bir ittifakın ötesinde bir cevap gerektirdiği vurgusu, toplantının gündem belirleyici nedenlerinden biri oldu.
Anlaşmanın arka planı ve Türkiye'nin rolü
2015'te Mekke'de imzalanan anlaşma, "terörün hiçbir din, ırk veya kültürle ilgisi yok" ilkesini benimseyen 41 ülkeyi bir çatı altında toplamıştı. Ancak yıllar boyunca operasyonel eylemden ziyade sembolik bir birlikte kalarak eleştirilen yapı, 2024 sonrası yapılan yapısal reformlarla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi'ni kurarak karar alma mekanizmasını hızlandırmayı hedeflemişti. Türkiye, bu komitenin ilk toplantısını ev sahipliği yaparak, koalisyonun "siyasi irade"den "askeri icraata" geçiş sürecindeki katalizör rolünü üstlendi.
Gündemin öne çıkan üç başlık
- Hibrit Tehditler ve Siber Terör: Üye ülkeler, terör örgütlerinin yapay zeka, drone swarm (sürü dronelar) ve siber saldırı yeteneklerini nasıl entegre ettiğini analiz etmek için ortak bir "Tehdit Değerlendirme Merkezi"ni İstanbul veya Riyad'a bağlamak üzere çalışma grubu kurmaya karar verdi.
- Savunma Sanayii Standartlaştırması: Mühimmat, MALAZ ve İHA/İNS sistemlerinde ortak standartlar ve lojistik互操作性 (interoperability) sağlamak adına "IMCTC Savunma Standartları Komisyönü" kurulması gündeme alındı. Türkiye'nin Bayraktar, Aselsan ve Roketsan gibi aktörlerinin bu süreçte paydaş olacağı açıklandı.
- Bölgesel Odak Noktaları: Yemen'de huzur sürecine destek, Sahel'de askeri darbeler sonrası güvenlik boşluğuna karşı sivil otoriteleri güçlendirme paketleri ve Afganistan kaynaklı terör sızıntısı riskleri üzerine ortak istihbarat paylaşım protokolleri imzalandı.
Karar metninin işaret ettiği yol haritası
Toplantı sonunda yayımlanan "İstanbul Bildirgesi"nde, koalisyonun askeri harekat yetkilerinin Genel Sekreterlikten Stratejik Komite'ye taşınarak karar alma süresinin kısaltıldığı, üye ülke kontenjanlarına göre bir "Hızlı Tepime Gücü" (Quick Reaction Force) kavramının işlenmeye başlandığı kaydedildi. Bildirge, bu gücün sadece askeri değil, insanî yardım ve sivil koruma yeteneklerine de sahip olacağını vurguluyor.
Diplomatik gözlemciler, bu toplantının sonucunda IMCTC'nin, BM Şartı 51. Madde dayanağıyla "toplu özgüven" mekanizması olarak daha fonksiyonel hale gelebileceğini, ancak üye ülkelerin iç politikası ve bölgesel rekabetlerin (özellikle İran ve bazı Körfez ülkeleri arasındaki gerginliklerin) bu yapının ne kadar etkin çalışacağını belirleyeceğini aktarıyor. İstanbul toplantısı, bu sınavın başlangıç çizgisi olarak tarihe geçecek.