İstila Ediliyoruz: 2025'te 40 İlde Mücadele
Kahverengi Kokarca Türkiye'de: Yayılım ve Tehdit Boyutu
Türkiye tarımı için ciddi bir tehdit oluşturan Kahverengi Kokarca (Halyomorpha halys), 2017 yılında İstanbul'da ilk kez tespit edildikten sonra hızla yayılmaya devam ediyor. Doğu Asya kökenli bu istilacı böcek türü, özellikle Karadeniz Bölgesi'ndeki fındık üretiminde büyük ekonomik kayıplara yol açarken, 2025 yılı itibarıyla yayılım alanı 40'ı aşkın ile ulaştı.
Zararlının Biyolojisi ve Ekonomik Etkisi
- Kahverengi Kokarca, 12-17 mm boyunda, 300'den fazla bitki türüyle beslenen polifag bir zararlıdır. Bir dişi, bir sezonda 200-400 yumurta bırakabilme kapasitesiyle hızlı bir şekilde çoğalabiliyor. Fındıkta %50'ye varan verim kaybı riski oluşturan zararlı, 2019'da yaklaşık 500 milyon dolarlık zarara neden olmuştur. Özellikle "lekeli iç" oluşumu nedeniyle ihracat kalitesini düşürmesi, dünya fındık üretiminin %70'ini karşılayan Türkiye için riski daha da artırıyor.
2024 - 2025 Mücadele Stratejileri ve Uygulamaları
- Tarım ve Orman Bakanlığı, zararlıyla entegre mücadele kapsamında yoğun çalışmalar yürütüyor. 2025 yılı için ayrılan toplam bütçe 160.925.000 TL olarak açıklandı.
Biyolojik Mücadele Çalışmaları
- Mücadelenin en önemli ayağını, zararlının doğal düşmanı olan Trissolcus japonicus (Samuray arısı) salımı oluşturuyor. Bu kapsamda:
- 2024 yılında: 35 ilde 207.286 doğal düşman salımı yapıldı.
- 2025 yılında: 40 ilde 1.156.000 doğal düşman salımı gerçekleştirildi.
- Biyolojik mücadelenin etkisinin 3 - 5 yılda görülmesi bekleniyor.
Biyoteknik ve Kimyasal Mücadele
- 2024-2025 döneminde 82.994 adet feromon tuzağı kurularak izleme ve kitlesel tuzaklama yapıldı. Ayrıca 1 milyondan fazla hanede ilaçlama ve kışlaklarda toplu imha çalışmaları yürütüldü. 69.063 üreticiye yönelik bilgilendirme çalışmaları kapsamında 79.133 eğitim materyali dağıtıldı.
Ekim 2025 Güncel Gelişmeleri ve Yayılımın Seyri
Zararlının yayılımı iç bölgelere doğru genişlemeye devam ediyor. İklim değişikliğinin etkisiyle Sivas gibi illerde tespit edilen Kahverengi Kokarca için Mersin'de de alarm verildi. Rize'de ise hava sıcaklığının 16°C'nin altına düşmesiyle birlikte kışlak ilaçlamaları başlatıldı.
Gelecek Öngörüleri ve Riskler
2026 yılı için Güney bölgelerde (İzmir, Antalya) yayılım riskinin artması bekleniyor. İklim değişikliği nedeniyle mücadelenin zorlaşacağı ve maliyetlerin artacağı öngörülüyor. Zararlının tamamen kontrol altına alınması için uzun vadeli ve sürdürülebilir bir entegre mücadele programının şart olduğu vurgulanıyor.