İran, Hormuz Boğazı'nda BAE'ye bağlı üç tankeri hedef aldı: PGSA 'uyumsuzluk' gerekçesiyle hareket etti

İran Pers Körfezi Boğaz Yetkiliği (PGSA), Hormuz Boğazı'ndan geçiş yapan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile bağlantılı olduğu belirlenen üç petrol tankerini "uyumsuz gemi" listesine alarak hedef aldığını resmi olarak açıkladı. Yetkili, bu gemilerin uluslararası denizcilik standartlarına ve çevresel düzenlemelere aykırı hareket ettiklerini, bu nedenle güvenli geçiş için gerekli prosedürlerin başlatıldığını bildirdi.

PGSA'nın bugün yayınladığı yazılı ifadede, gemilerin isimlerinin ve tam olarak hangi saatlerde müdahale edildiğinin operasyonel güvenlik nedeniyle paylaşılmadığı, ancak gemilerin bayrak durumları, sahiplik yapıları ve son liman ziyaretleri incelendikten sonra "uyumsuz" sınıflandırıldığı belirtildi. İran kaynakları, bu hareketin "deniz güvenliğini ve çevre korumasını sağlamak" amacıyla, uluslararası hukuk çerçevesinde bir denetim faaliyeti olduğunu savunuyor.

Jeopolitik gerginlik petrol rotalarını riske atıyor

Hormuz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği en kritik darboğazlardan biridir. Son aylarda bölgede, gemilerin ele geçirilmesi, saldırıya uğraması veya denetim altına alınması olayları sıklıkla gündeme geldi. Bu yeni gelişme, bölgedeki askeri ve diplomatik gerginliğin ticari şiphinge doğrudan yansıması olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, BAE'li varlıkların hedef alınmasının, İran'ın bölgesel rakip dinamikleri ve nükleer görüşmelerle ilgili batıya mesaj verme stratejisiyle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.

BAE tarafından henüz resmi bir tepki gelmedi. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) dayanarak "masum geçiş hakkı" savunan uluslararası topluluk, İran'ın tek taraflı "uyumsuzluk" tanımının masum geçiş kavramıyla çelişip çelişmediğini sorguluyor. Sigorta şirketleri ve tanker operatörleri, bölgedeki prim artışları ve gecikme risklerini hesaplamaya başladı.

PGSA yetkisi ve geçmiş örnekler

İran, 2018 yılında kurduğu Pers Körfezi Boğaz Yetkiliği (PGSA) aracılığıyla, Hormuz Boğazı'ndaki trafiği denetleme yetkisini uluslararası standartların ötesine genişletmeye çalışıyor. Geçtiğimiz yılın son çeyreğinde de benzer "uyumsuzluk" gerekçesiyle batılı şirketlere ait tankerler durdurulmuş, bazıları haftalarce limanda tutulmuştu. Bu durum, enerji piyasalarında spekülatif dalgalanmalara ve rotaların Kıp Kalesi (Good Hope) burnu etrafından uzatılmasına neden olmuştu.

Analistler, bu tarz müdahalelerin askeri bir çatışma riskini artırdığı kadar, küresel enerji güvenliği için de yapısal bir belirsizlik yarattığını vurguluyor. Boğaz'daki trafik akışı şimdilik normal seyrediyor olsa da, gemi sahipleri personel güvenliği ve kargo zararı riski nedeniyle bölgeden geçiş planlarını gözden geçiriyor.