İran'dan Kritik Hamle: Hürmüz Boğazı'nı Kapattığını Duyurdu
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürmesi ve ABD'nin taahhütlerini yerine getirmemesi üzerine Hürmüz Boğazı'nı tüm gemilere kapattığını duyurdu. Tahliye ve geçiş güvenliğinin tehlikeye gireceği uyarısında bulunan İran askeri yönetimi, bu kararın gerekçesi olarak 14 maddelik ateşkes anlaşmasının açıkça ihlal edilmesini gösterdi.
Ateşkes Anlaşması Çökmek üzere mi?
Cuma günü yürürlüğe giren yeni ateşkes ilanından sonraki 24 saat içinde, İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki saldırılarında yaklaşık 24 kişinin öldüğü bildirildi. Nabatieh bölgesinde 16, Saida'da ise 7 kişinin hayatını kaybettiği belirtilirken; İsrail ordusu, Hizbullah'ın bölgedeki birliklerine 50'den fazla mühimmat fırlattığını savunarak onlarca hedefi vurduğunu açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baghaei, ABD ile imzalanan 14 maddelik mutabakatın ilk maddesinin "tüm cephelerde askeri operasyonların kalıcı olarak sonlandırılması" olduğunu hatırlattı. Baghaei, özellikle 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerdeki taahhütler uygulanmaya başlanmadan nihai anlaşma müzakerelerinin yürütülemeyeceğini vurguladı.
ABD ve Centcom'dan Farklı Açıklama
İran'ın kapatma ilanına rağmen ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), hayati su yolundaki geçişlerin kesintisiz devam ettiğini bildirdi. Yapılan resmi açıklamada, 20 Haziran tarihinde 55 ticari geminin boğazdan geçtiği ve yaklaşık 17 milyon varil petrolün küresel pazarlara sevkiyatının gerçekleştiği belirtildi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de benzer bir açıklama yaparak, İran'ın boğazı kapattığına dair herhangi bir kanıt görmediklerini ve gemi trafiğinin hareketliliğini koruduğunu ifade etti.
İsviçre'de Kritik Diplomasi Trafiği
Gerilimin tırmandığı atmosferde, Pakistan'ın arabuluculuğunda ABD ve İran temsilcilerinin 21 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kentinde bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerin temel amacı, çökmek üzere olan 14 maddelik mutabakatı yeniden canlandırmak ve bölgesel savaşı engellemek olarak belirlendi.
Anlaşmanın Temel Maddeleri Nelerdi?
- Askeri Durdurma: Lübnan dahil tüm cephelerde operasyonların kesin olarak bitmesi.
- Ekonomik Paket: ABD'nin İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir plan geliştirmesi.
- Yaptırımlar: ABD'nin İran'a yönelik tüm yaptırımları kaldırması ve dondurulmuş varlıkları iade etmesi.
- Hürmüz Güvenliği: İran'ın 60 gün boyunca ticari gemilerin ücretsiz ve güvenli geçişini sağlaması.
- Nükleer Program: İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit etmesi, ancak zenginleştirme konularının müzakere edilmesi.