Haber Odaklarında Yapay Zeka Triyajı: Günde 800’den Fazla Taslak Nasıl ‘Yayına Al’ Havuzuna Düşüyor?

Dijital haber tüketiminin hızı, gazeteciliğin en temel kuralını — "önce doğrula, sonra yayınla" — zorlu bir denge arayışına sokuyor. Türkiye’nin en büyük haber portallarından birinin iç süreçlerine dair edinilen bilgiler, günde 800 ile 1.000 arası ham taslağın, yapay zeka destekli bir "triyaj boru hattı"ndan geçerek 20-30 haberin "bugün yayına al" havuzuna düştüğünü gösteriyor.

Üç Katmanlı Süreç: Makine Filtreler, İnsan Onaylar

Süreç, haberi üreten muhabir veya ajans beslemesinden başlayıp okuyucunun ekranına ulaşana kadar üç ana aşamada işliyor:

• 1. Katman – Otomatik Ön Eleme (Saniyeler): Gelen her taslak, NLP (Doğal Dil İşleme) modelleriyle "kopya içerik", "spam/şablon metin", "kaynak eksikliği" ve "yasaklı kelime/ifade" kontrolünden geçiriliyor. Bu aşamada havuzun yaklaşık %40-50’si (genelde yeniden yazılmış ajans özetleri, düşük kaliteli SEO metinleri) sistem tarafından "red" veya "beklemeye al" klasörüne atılıyor.
• 2. Katman – Öncelik ve Bağlam Skorlaması (Dakikalar): Kalan taslaklar; "etki alanı" (ekonomi, sağlık, güvenlik), "zaman hassasiyeti" (anlık gelişme mi, analiz mi?), "kaynak güveni" (resmi açıklama, tanık, sızıntı) ve "trafik potansiyeli" (trend kelime örtüşmesi) kriterlerine göre 0-100 arası bir "Yayın Öncelik Skoru" alıyor. Skoru 70’in üzerindeki haberler "Gündem Havuzu"na, 50-70 arası "Analiz/Özel Dosya" havuzuna düşüyor.
• 3. Katman – Editöryel Triyaj (İnsan Faktörü): Bu, sistemin en kritik ve en yavaş noktası. Vardiya baş editörü ve uzman editörler, algoritmanın önerdiği 40-50 haberi 15-20 dakikalık bir toplantıda (veya asenkron onay akışında) 20-30 habere indiriyor. Burada algoritma göremeyen nüanslar — yargı sürecindeki gizlilik kararı, şahsi verilerin korunduğu emniyet sorgulaması, ticari sır kapsamındaki KAP bildirimi — değerlendiriliyor.

Algoritma Editörü Değil, "Asistan Editör"

Yapılan gözlemler, sistemin "otonom yayınlama" yetkisine sahip olmadığını, sadece "öneri motoru" konumunda olduğunu kanıtlıyor. Son karar her zamanda insan editöründe. Ancak editörün iş yükü, "ne yayınlayayım?" sorusundan "bu öneri doğru mu, eksik mi?" sorusuna kaymış durumda. Bu kayma, editörün günlük karar sayısını artırırken, tek haber başına harcadığı doğrulama süresini de kısaltıyor; bu da "hız-doğruluk" dengesini yeni bir risk alanına taşıyor.

Veri Odaklı Editöryel Strateji

Triyaj verileri, sadece o günün havuzunu oluşturmakla kalmıyor; haftalık/aylık trend analizlerine beslenerek "hangi konuda yetersiz içerik ürettik", "hangi bölgeden muhabir eksikliği var", "hangi yazarın içerikleri sürekli red ediliyor" gibi yönetimsel çıkarımlar da sağlıyor. Bu sayede editöryel kaynak tahsisi (seyahat bütçesi, muhabir ataması, freelance komisyonu) sezgisel değil, veri temelli hale getiriliyor.

Uzmanlar, bu modelin "fabrika gazeteciliği" eleştirisini haklı çıkaran riskleri (standartlaşma, derinlik kaybı, azınlık konuların filtrelenmesi) barındırdığını, ancak doğru denetimlerle (insan denetimli AI, şeffaf red gerekçeleri, editör veto hakkı) gazeteciliğin hayatiği olan "hız" ve "hacim" sorununa çare olabileceğini vurguluyor.