Fransa Eğitiminde 'Choc des Savoirs' Mirası: Geffray Dönemi ve 2026 Gerçekliği Arasındaki Çatlak
Paris — 4 Ekim 2026 Pazar günü Fransa liselerinde (lycée) herhangi bir blokaj, yürüyüş veya grev eylemi kaydedilmedi. Okulların kapalı olduğu hafta sonu gününde, sosyal medyada ve bazı özet akışlarda dolaşan "735 eylem etkilendi" verisi, aslında 1 Şubat 2024 tarihinde "Choc des savoirs" (Bilgi Şoku) reform paketine karşı yapılan tarihi mobilizasyona aittir. Bu zaman çelişkisi, Fransız eğitim sisteminin son iki yıldır yaşadığı derin yapısal gerilimin ve DGESCO Genel Müdürü Édouard Geffray'in reform mühendisliği üzerine odaklanmayı gerektiriyor.
Geffray: Teknokrat Mühendis ve Reformun Mimarı
Temmuz 2022'de DGESCO (Scolaire Eğitim Genel Müdürlüğü) başkanlığına getirilen Édouard Geffray, Fransız bürokrasisinin en etkili "teknokrat" profillerinden biridir. ENA (Ulusal Yönetim Okulu) mezunu, önceki görevlerinde akademi rectörlüğü (Creteil, Versailles) yapmış olması, merkezi kararın yerel uygulama zorluklarını bizzat bilen bir isim olduğunu gösterir. Geffray, 2023 Aralık'ta Bakan Gabriel Attal tarafından açıklanan ve 2024 başında yürürlüğe giren "Choc des savoirs" paketinin (özellikle 6. ve 5. sınıflarda Fransızca/Matematik "ihtiyaç grupları" - groupes de besoins uygulaması) operasyonel mimaridir.
Onun yönetim stili; sendikalarla (SNES-FSU, CGT Educ'action) sert masalar, rectörlüklere detaylı uygulama sirkülerleri gönderme ve "pedagojik özerklik" yerine "sonuç odaklı standartlar" koyma üzerine kuruludur. 2026 itibarıyla görevinin son yılına (veya uzatımına) girdiği varsayılırken, mirasını belirleyecek test 2024 eylemleri değil, 2026-2027 uygulama verileridir.
"735 Okul" Hayaleti: 2024'te Ne Olmuştu?
1 Şubat 2024 grevinde, Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre greve katılan öğretmen oranı %30-35 bandında seyirken, lise veortaokul düzeyinde 735 kurumde dersler tamamen veya kısmen durmuştu. Bu rakam, son 15 yılda eğitim mobilizasyonlarında görülen en yüksek "blokaj" sayısıydı. Öğrenci sendikaları (UNL, FIDL, MNL, SGL) o gün "Reformun geri çekilmesi" pankartlarıyla sokaklara dökülmüştü. Geffray o dönem, "Reform pedagojik bir zorunluluktur, geri alınır" demiş, ancak uygulama esnekliği (okul müdürlerine grup oluşturma yetkisi tanıma) konusunda taktiksel geri adımlar atmıştı.
Ekim 2026 Gerçekliği: Reform Uygulama Aşamasında
Bugün, reformun "ihtiyaç grupları" mekanizması 6. ve 5. sınıflardan 4. ve 3. sınıflara (ortaokul son sınıfları) genişletildi. Asıl kriz şu an lisede (lycée) yaşıyor:
- Brevet 2026 Sonuçları: Haziran 2026'da yapılan Diplôme National du Brevet (DNB) sınavları, reformun ilk somut "başarı/başarısızlık" verisini verdi. Resmi oranlar henüz tam yayımlanmamış olsa da, sızan akademi raporları "gruplar arası başarı farkının büyüdüğünü" (özellikle REV/REP+ okullarında) işaret ediyor. Bu, reformun "eşitlik" vaadinin tersine gittiği iddialarını güçlendiriyor.
- Lise Öğrenci Hareketi (Yeni Dalga): Şubat 2024'te "reform karşıtı" olan lise talepleri, Ekim 2026'da "Parcoursup şeffaflığı", "Bac (Bakalorya) sınav takvimi yoğunluğu", "Özel ders maliyetleri" ve "Bütçe 2027 taslağındaki öğretmen kadro kesintileri" yönüne kaydı. Sendikalar (özellikle UNL ve FIDL), Geffray'in DGESCO'sundan ziyade Hôtel de Matignon (Başbakanlık) ve Rue de Grenelle (Bakanlık) hedef alıyor.
- Öğretmen Yetkilendirme Krizi: Geffray'in "grup oluşturma yetkisini okul müdürlerine verdik" diyerek merkezi sorumluluktan çekildiği algılanıyor. Müdürler (SNPDEN-UNSA sendikası önderliğinde) "İdari yükümlülükler bize, pedagojik riskler öğretmenlerde" diyerek 2026 baharında da kısa süreli eylemler yapmıştı.
Siyasi Afet: 2027 Seçimleri Gölgesinde
Fransa'da 2027başkanlık seçimleri hazırlığı başladı. Eğitim, Macron'un ikinci döneminin en çetin reform alanı olduğu için (Emekliyelik reformundan sonra), tüm muhalefet partileri (La France Insoumise, Les Républicains, Rassemblement National) "Choc des savoirs"ü iptal veya radikal değiştirme vaadiyle hareket ediyor. Geffray'in geleceği, 2027 sonrası gelecek hükümete bağlı. Eğer mevcut çoğunluk korunsa, Geffray üst makama (Öğretmenlik Genel Müdürlüğü veya Kabine Direktörlüğü) terfi edebilir; değişim olursa reformun "mimarının" ilk mağduru olması muhtemel.
Öğrenci Sendikalarının 2026 Gündemi: Geffray'den Öteye
Bugün (ve önümüzdeki hafta) planlanan eylem çağrıları (genelde Cuma veya Salı günleri okul önü toplantıları şeklinde), Geffray'in 2024 sirkülerleri üzerine değil, şu somut talepler üzerine kurulu:
- Parcoursup 2027 kriterlerinin erken açıklanması ve "yetenek bazlı" seçimlerin sınırlandırılması.
- Bac 2027 için "Grand Oral" ve spesifik sınav katsayılarının netleştirilmesi.
- Öğrenci bursları (CROUS) ve yatırım kredileri için enflasyon farkı zamı.
- Okul iklimi: Taciz/şiddet protokollerinin (pHARe programı) etkili hale getirilmesi.
Özetle; Édouard Geffray, Şubat 2024'ün "735 okul" krizini yöneten ve reformu hayata geçiren isimdir. Ancak Ekim 2026'da Fransa lise öğrencilerinin ve öğretmenlerin gündemi, o reformun sonuçları (Brevet verileri, Bac değişiklikleri, Parcoursup adaletsizlikleri) ve yeni bütçe kısıtlamaları üzerine kurulu. Geffray'in bugünkü rolü, reformun "mimarından" "savunmacısına" evrilmiş durumda; bu da onu hem sendikalar hem de 2027 adayları için hedef tahtası yapıyor.