Endometriozis Tanısında Tükürük Devrimi: 190 Milyon Kadın İçin Yeni Dönem

Dünya genelinde üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10'ını, yani 190 milyon kişiyi etkilediği tahmin edilen endometriozis hastalığında, tanış süresini kısaltacak yeni bir teknolojiin önü açılıyor. Geleneksel yöntemlerde teşhisin gecikmesi ve hastaların çok sayıda tetkikten geçmek zorunda kalması, Endotest ve Endosure gibi tükürük bazlı analiz yöntemleriyle aşılmaya çalışılıyor.

Tükürük Testi ile Tanı Süreci Nasıl İşleyecek?

Yeni geliştirilen yöntem, hastadan alınan tükürük örneğindeki mikroRNA adı verilen küçük biyolojik molekülleri analiz ediyor. Endometriozis ile ilişkilendirilen 109 mikroRNAdan oluşan biyolojik işaret grubunu tespit etmeyi amaçlayan bu teknoloji, yeni nesil dizileme ve algoritmalarla destekleniyor.

Testin çalışma prensibi şu şekilde özetlenebilir:

• Örnekleme: Hastadan alınan tükürük örneği laboratuvar ortamında inceleniyor.
• Analiz: MikroRNA işaretleri üzerinden endometriozis olasılığı belirleniyor.
• Değerlendirme: Testten alınan pozitif sonuç; hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve görüntüleme yöntemleriyle birlikte doktor tarafından analiz ediliyor.
• Uygulama: İngiltere'deki sağlık kuruluşlarında 3 yıl boyunca kullanılacak olan bu teknolojiler, gerçek hastalar üzerindeki doğruluğu ve sağlık sistemine etkisi hakkında veri toplayacak.

Erken Tanı Neden Kritik Öneme Sahip?

Endometriozis; kronik pelvik ağrı, yoğun kanama, karında şişkinlik ve mide bulantısı gibi belirtilerle kendini gösterirken, bazen irritabl bağırsak sendromu veya miyom gibi hastalıklarla karıştırılabiliyor. Özellikle küçük veya yüzeysel lezyonların standart görüntüleme yöntemlerinde (ultrason, MR) her zaman saptanamayabildiği bil. Bu noktada, tükürük testi gibi yöntemlerinin amaçı, cerrahi müdahale gerektirmeyen bir ön inceleme yaparak doğru tedaviye daha hızlı ulaşılmasını sağlamak.

Hastalığın kesin bir tedavisi olmasa da ilaç, hormon tedavisi ve ağrı yönetimi ile kontrol altına alınabildiği, erken tanının ise gereksiz tetkiklerin ve yıllar süren belirsizliğin önüne geçebileceği vurgulanıyor. Uzmanlar, şiddetli regl ağrısı, pelvik ağrı veya gebe kalma güçlüğü yaşayanların vakit kaybetmeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması gerektiğini hatırlatıyor.