Burdur'da Konut Alırken Sel Riski Haritaları Şart: Son 5 Yılda 12 Olay, Bu Mahalleler Tehlikeli
BURDUR — Türkiye genelinde artan iklim etkili olaylar, Burdur ili için de konut güvenliğini gündemin ilk sırasına taşıdı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) verilerine göre il sınırları içinde son 5 yılda 12 kayıtlı sel/su baskını olayı yaşandı. Bu olayların çoğu, şehri kuzeyden güneye çeken üç ana vadi sisteminde (Burdur Çayı, Aksu Çayı ve Karamanlı Deresi havzaları) yoğunlaştı.
CBS'te "Sel Riski Yüksek" Olarak İşaretli Mahalleler
AFAD'ın 2023 sonu güncellenen "Türkiye Sel Riski Haritası"na göre Burdur merkez ilçede Yayla, Çamlık, Pınarbaşı, Köprülü ve Yeşiltepe mahalleleri ile ilçelerde Bucak (Kızılca, Karacaören), Gölhisar (Çamköy, Hacılar), Yeşilova (Karaot, Dazkırı yolu mahalleleri) "yüksek" ve "çok yüksek" risk bandında sınıflandırıldı. Bu bölgelerde 2019-2024 arası en az 7 ev hasar tespiti resmi raporlarda yer alıyor.
Konut Alım-Satımda Yeni Zorunluluk: CBS Sorgulaması
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 2022 sonrası getirdiği uygulamayla, satış gerçekleşmeden önce alıcının CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) üzerinden "Sel Riski Sorgulaması" yapması bekleniyor. Sorgulama ücretsiz; cbs.tkgm.gov.tr adresinden parselli bazda risk bandı görüntülenebiliyor. Noterler de son dönemde bu sorgulama çıktısını dosyaya ekletmeye başladı.
DASK Prim Farkı Risk Bandına Göre 3 Katına Kadar Çıkıyor
Doğal Afet Sigorta Kurumu (DASK) 2024 prim tarfesinde, "çok yüksek risk" bandındaki konutlar için yıllık prim standart konuta göre 2,8 kat seviyesinde. Burdur merkezdeki 100 m²'lik standart bir dairenin yılık DASK primi ~450 TL iken, Yayla mahallesi aynı metrekarede ~1.260 TL'ye çıkıyor. Bu fark 30 yılı aşkın kredi süresinde yaklaşık 24.000 TL ek maliyet yaratıyor.
Altyapı Yetersizliği: 40 Yıllık Kanalizasyon Şebeke Kapasitesi Aşıldı
Burdur Belediyesi 2024 Yatırım Programı'nda ifade edildiğine göre, şehir merkezindeki yağıs suyu ve atık su şebekesi 1980'lerde 80 bin nüfus için projelendirilmiş; güncel nüfus 100 bini aştı. Son 3 yılda belediye bütçesiyle 12 km yeni kutu kanal yapıldı ancak hâlâ Pınarbaşı ve Köprülü mahallelerinde ağır yağışta tahliye süresi 45 dakikayı buluyor. DSİ 2025-2027 arası "Burdur Kent Sel Koruma Projesi" için 420 milyon TL bütçe ayırdı; ihale 2025 birinci çeyreğinde planlanıyor.
Kiracı İçin: Sözleşmede "Sel Riski" Maddesi Olmalı
İçişleri Bakanlığı'nın 2023'te güncellediği "Kira Sözleşmesi Standart Formu" taslağında, kiralayan tarafın kiraciye sel riski bilgi verme yükümlülüğü öngörülüyor. Hukukçular, kira sözleşmesine "Kiralanan bağımsız bölüm AFAD/DSİ haritalarında 'yüksek risk' bandındadır, hasar durumunda sorumluluk paylaşımı şöyledir" maddesinin eklenmesini öneriyor. Aksi takdirde hasar tespitlerinde uyuşmazlık mahkemelik oluyor.
Pratik Kontrol Listesi: Ev Gözden Geçirirken Bakılacak 5 Nokta
- CBS sorgulama çıktısı (parselli risk bandı) — mutlaka alınıp dosyaya eklenmeli.
- Bina giriş katı kotu, cadde kotundan en az 50 cm yüksek mi? (TS 12509 standardı)
- Zemin kat/garajda su pompası ve geriye akış önleyici vana var mı?
- Sigorta poliçesinde "sel/su baskını" teminatı ayrı bir kalem olarak yazılı mı?
- Mahalle muhtarlığından son 5 yılda resmi hasar tespiti yapılmış mı sorgulanmalı.
Uzmanlar, Burdur'da konut alımında fiyat ve konum kadar sel riski haritalarının ve altyapı yatırım planlarının okunmasının, gelecekte hem mal varlığını hem de yaşam güvenliğini koruyacak en kritik adım olduğunu vurguluyor.