Bilim insanları: İnsanlar psikoaktif maddeleri 25 bin yıl önce kullanıyordu

Uluslararası bir araştırmacı ekibi, Kuzey Afrika'daki Taforalt Mağarası'ndan (Marokko) çıkarılan 15 bin yıl öncesine ait insan iskeletlerinin diş çamurunda (kalsifiye dental plak) Efedra (Ephedra) bitkisine ait alkaloid izlerini tespit etti. Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışma, bu bulgunun insanlığın zihin değiştirici madde kullanımının bilinen en eski kanıtı olduğunu ortaya koydu.

Diş çamuru 'zaman kapsülü' oldu

Valladolid Üniversitesi (İspanya) ve Maroc Arkeoloji ve Bilimler Enstitüsü (INSAP) işbirliğiyle yapılan analizde, iskeletlerin ağız hijyeni olmaması nedeniyle birikmiş kalsifiye plaklarda efedrin ve pseudoefedrin molekülleri bulundu. Bu bileşikler, solunum yollarını genişleten ve uyarıcı etkisi olan Efedra bitkisinin çiğnenip yutulduğunu veya içildiğini gösteriyor. Araştırmacılar, bitkinin sadece gıda olarak değil, muhtemelen şamanistik ritüellerde veya ağrı kesici/antiinflamatuar bir ilaç olarak kullanıldığını öne sürüyor.

"İlk ilaç" tartışmasına yeni boyut

Çalışmanın yazarlarından Prof. Dr. Jacob Morales Mateos, "Bu bulgular, Neolitik döneme (12 bin yıl öncesi) kadar uzanan tarım öncesi toplulukların bitkisel ilaç bilgisinin ne kadar gelişmiş olduğunu kanıtlıyor" dedi. Bilim insanları, Efedra'nın soğuk iklim dönemlerinde (Son Buzul Çağı) hayatta kalma avantajı sağlayan metabolik etkileri nedeniyle stratejik bir kaynak olmuş olabileceğini düşünüyor. Yeni yöntemlerle (LC-MS/MS) daha eski kalıntılarda da tarama yapıldığı için, insanların psikoaktif maddeyle ilişkisinin 25 bin yıl öncesine kadar gidebileceği tahmin ediliyor.