Almanya Rusya konsolosluklarını kapatıyor: Münnih, Frankfurt ve Hamburg temsilliklerine son, personel persona non grata

Berlin — Almanya Federal Hükümeti, Rusya Federasyonu'nun Almanya topraklarındaki üç Generalkonsolosluğunu kapatmasına ve orada görev yapan diplomatların büyük bölümünü persona non grata (isimsiz şahıs) ilan ederek ülkeyi terk etmelerine karar verdi. Karar, Rusya istihbarat örgütlerinin (GRU ve SVR) Almanya'da yoğunlaştırdığı casusluk, sabotaj planlaması ve karmaşık siber operasyonlar istihbarat kanıtlarıyla belirlendikten sonra alındı.

Hangi konsolosluklar kapatılıyor, ne zaman uygulanacak?

Federal Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan resmi açıklamaya göre kapatılmaya karar verilen temsillikler Münnih, Frankfurt ve Hamburg Generalkonsoloslukları. Bu üç konsolosluk, Rusya'nın Almanya'daki dört konsüler temsiliyetinden üçünü oluşturuyordu; yalnızca Berlin Büyükelçiliği faaliyetine devam edecek. Bakanlık kaynakları, kararın resmen bugün (2 Eylül 2026) kabine toplantısında onaylandığını ve 30 günlük bir süre içinde konsolosluk binalarının işlevsiz hale getirileceğini, personelin ise bu süre sonunda ülkeyi terk edeceğini aktardı. Etkilenen diplomat ve idari personel sayısının yaklaşık 50-60 kişi (aileleri dahil) civarında olduğu öğreniliyor.

Gerekçe: "Hibrit savaş" ve Nord Stream gölgesi

Federal Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock'un imzasını taşıyan basın açıklamasında, kararın dayanağı olarak Viyana Diplomasİ İlişkileri Sözleşmesi'nin 9. ve 11. Maddeleri (misyonun işlevlerinin sınırlandırılması ve personelin kabul edilemez ilanı) ile "ulusal güvenlik ve kamu düzeni" istisnası gösterildi. Açıklamada, "Rusya istihbarat teşkilatları, diplomatik statü koruması arkasına gizlenerek Almanya federal topraklarında askeri tesislere, enerji altyapısına ve demokratik kurumlara yönelik sabotaj planlaması, casusluk ağları kurma ve siber casusluk faaliyetleri yürütmekte" ifadelerine yer verildi.

Arka planda, 2022'de gerçekleşen Nord Stream boru hatları sabotajı soruşturmasında toplanan yeni teknik kanıtların ve 2024-2025 yıllarında Almanya İç Güvenlik İstihbaratı (Verfassungsschutz) ile Federal Polis (BKA) tarafından çökertilen "Rusya ajanlığı" dosyalarının yattığı anlaşılıyor. Hükümet çevreleri, bu kararın tek bir olayla değil, yıllar süren bir "hibrit savaş" stratejisinin bir sonucu olduğunu, kararın ise bu stratejiye verilen "sert bir cevap" olduğunu vurguluyor.

Rusya tepkisi ve karşılıklı riskler

Moskova'dan henüz resmi bir karşılıklı karara (receiprokite) dair yazılı not verbal gelmese de, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov bugün sabah basın toplantısında "Almanya'nın bu sağır sultan hareketi karşılıksız kalmayacak, Berlín'de ve diğer şehirlerdeki Alman konsoloslukları hakkında simetrik önlemler alacağız" uyarısında bulundu. Diplomasİ gözlemciler, Rusya'nın Sankt Petersburg, Kaliningrad, Yekaterinburg ve Novosibirsk'teki Alman Generalkonsolosluklarını hedef alabileceğini, hatta Moskova Büyükelçiliği personelini de kısıtlayabileceğini öngörüyor. 2022'de Rusya'nın Almanya konsolosluklarını kapatması örneği, bu seferin de hızlı bir "diplomatik tit-for-tat" (karşılıklı ceza) döngüsüne gireceğinin işaretleri arasında sayılıyor.

AB ve NATO koordinasyonu, vatandaşlar ne yapmalı?

Federal Hükümet kaynakları, kararın müttefiklerle (özellikle Fransa, Polonya ve Baltık ülkeleri) önceden paylaşıldığını, ancak her üyenin kendi yasal dayanaklarıyla hareket ettiğini belirtti. NATO Genel Sekreteri Ofisi'nden gelen ilk tepkide, "Müttefiklerimizin güvenliğini sağlamak adına almış oldukları kararlı adımları destekliyoruz" ifadesi kullanıldı. Konsolosluk kapanmasıyla Rus vatandaşlarının vize başvuruları, pasaport yenilemeleri ve noter işlemleri artık yalnızca Berlin Büyükelçiliği üzerinden yürütülecek; bu da ciddi iş yoğunluğu ve gecikmelere yol açacak. Dışişleri Bakanlığı, संबंधli vatandaşların acil durumlar için Berlin'e başvurmasını, rutin işlemler için ise dijital kanalların etkinleştirileceğini duyurdu.

Önceki례ler ve yasal çerçeve

Almanya, Soğuk Savaş sonrası dönemde bir yabancı ülkenin birden fazla konsolosluğunu tek seferde kapatma kararı nadiren almıştı. En yakın benzeşen örnek 2018'de İngiltere'deki Skripal zehirlemesi sonrası AB çatıları altında gerçekleştirilen koordineli diplomat kovma dalgasıydı (o zaman Almanya 4 diplomatı kovmuştu). Bugünkü karar ise tek taraflı, ulusal yasal dayanakla ve konsolosluk bazında (birey bazında değil) yapıldığı için "escalation" (gerilim artırma) niteliğinde değerlendiriliyor. Hukukçular, Viyana Sözleşmesi Madde 23'e dayanarak "konsolosluk fonksiyonlarının sona erdirilmesi" yetkisinin alıcı devlete ait olduğunu, ancak bu yetkinin "gerekli ve orantılı" olma şartına bağlı olduğunu hatırlatıyor.